Jˇnas HallgrÝmsson - ┌r ljˇ­inu DalvÝsa
Fífilbrekka! gróin grund!
grösug hlíð með berjalautum!
flóatetur! fífusund!
fífilbrekka! smáragrund!
yður hjá ég alla stund
uni best í sæld og þrautum;
fífilbrekka! gróin grund!
grösug hlíð með berjalautum!
Geum rivale
ĂttkvÝsl   Geum
     
Nafn   rivale
     
H÷fundur   Linnaeus, Sp. pl. 1: 501. 1753
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   FjalldalafÝfill
     
Ătt   Rosaceae (RˇsaŠtt)
     
Samheiti   Geum nutans Raf. Geum rivale subsp. islandicum ┴.L÷ve & D.L÷ve
     
LÝfsform   Fj÷lŠr jurt
     
Kj÷rlendi   Vex best Ý r÷kum og grˇskumiklum lautum, mˇum, bollum og gilhv÷mmum.
     
Blˇmlitur   Holdrau­ur-purpurarau­ur me­ dekkri Š­ar
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ-j˙lÝ
     
HŠ­  
     
 
FjalldalafÝfill
Vaxtarlag   Mj˙khŠr­ jurt sem vex upp af gildum jar­st÷ngli. St÷nglar upprÚttir e­a skßstŠ­ir, 20-45 sm ß hŠ­. V÷xtur jar­st÷ngla fer a­allega fram til enda og vaxa ■eir ■vÝ upp ˙r moldinni smßm saman. Jar­st÷ngull oftast a­ mestu hulinn af stˇrum, leggl÷ngum, ble­lˇttum bl÷­um.
     
Lřsing   Stofnbl÷­in fj÷­ru­, bilble­lˇtt, me­ stˇrum dj˙pflipu­um, snubbˇttum endable­li. Smßbl÷­in grˇftennt, lo­in. St÷ngulbl÷­in ■rÝskipt, me­ tenntum flipum og axlabl÷­um vi­ fˇtinn, Blˇmin fimmdeild, en stundum ofkrřnd. Ůau eru hlutfallslega stˇr og dr˙pandi ˙r efri bla­÷xlum, 1 ,5-2 sm Ý ■vermßl. Krˇnubl÷­in naglmjˇ og frambrei­, snubbˇtt, Ý fyrstu rau­gul en sÝ­ar holdrau­ me­ d÷kkum Š­um. Bikarbl÷­in rau­br˙n-d÷kkrau­, ■rÝhyrnd og hŠr­. Milli ■eirra eru mjˇ og ˙tsperrt utanbikarbl÷­. Margir frŠflar me­ gular frjˇhirslur. FrŠvur margar me­ lo­inni trjˇnu sem lengist mj÷g ■egar aldin ■roskast. Blˇmgast Ý j˙nÝ-j˙lÝ. L═K/L═KAR: Engar.
     
Jar­vegur   Vex best Ý frjˇum, me­alr÷kum jar­vegi.
     
Heimildir   1,2,3,9,HKr
     
Reynsla   "Rˇtin geymir řmis ilm-og brag­efni, sem voru notu­ sem krydd bŠ­i Ý mat og drykk (engjanegulrˇt). H˙n ■ykir og styrkjandi, k÷lduey­andÝ og svitalei­andi, og er ■vÝ gˇ­ til ■ess a­ ÷­last ■rˇtt eftir ni­urgang og farsˇttir. Einnig br˙ka­ist h˙n vi­ matarˇlyst, blˇ­sˇtt og til ■ess a­ strß Ý vond sßr. Af rˇtinni mß bŠ­i gera duft og sey­i. FjalldŠla, biskupshattur og sˇlsekvÝa eru g÷mul n÷fn ß tegundinni." (┴g.H.)
     
     
┌tbrei­sla   Mj÷g algengur um land allt en ekki ■ˇ ß Su­austurlandi, ■ar finnst hann ekki ß stˇrum svŠ­um. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.: Evrˇpa, BalÝ, MexÝkˇ, Kanada, KÝna, FŠreyjar, N AmerÝka.
     
FjalldalafÝfill
FjalldalafÝfill
FjalldalafÝfill
FjalldalafÝfill
FjalldalafÝfill
FjalldalafÝfill
FjalldalafÝfill
FjalldalafÝfill
FjalldalafÝfill
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is