Jón Thoroddsen - Barmahlíđ

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Primula auricula
Ćttkvísl   Primula
     
Nafn   auricula
     
Höfundur   L.
     
Ssp./var  
     
Höfundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
Höf.  
     
Íslenskt nafn   Mörtulykill
     
Ćtt   Primulaceae
     
Samheiti  
     
Lífsform   fjölćr
     
Kjörlendi   sól-hálfskuggi
     
Blómlitur   ljósgulur
     
Blómgunartími   lok maí - júní
     
Hćđ   0.1-0.15m
     
Vaxtarhrađi   međal
     
 
Mörtulykill
Vaxtarlag   Lágvaxin, hvirfingar af stórum ţykkum, leđurkenndum, mélugum blöđum
     
Lýsing   Blöđ ţykk og stíf, löng, fleyglaga, ljósgrágrćn, mikiđ mélug, 1.5-12 x 1-6 sm, heil eđa hvasstent, jađar grćnn til hvítur, međ kirtla eđa kirtilhár. Blómin í sveip á stöngulendum, 10-15cm langra stöngla, sveipurinn lútandi, margblóma (2-30 blóm), hvítmélug í blómgininu. Króna 1.5-2.5 sm í ţvermál, fölsítrónugul til djúpgullgul, trektlaga til flöt skífa, venjulega međ mélugt hvítt auga. Krónupípan 7-13 mm, flipar skarast venjulega, sýldir
     
Heimkynni   Alpa-, Karpata og Apenninafjöll
     
Jarđvegur   framrćstur, međalrakur, frjór, kalkríkur
     
Sjúkdómar   engir
     
Harka   3
     
Heimildir   1,2
     
Fjölgun   skipting ađ vori eđa hausti (skipta oft) sáning ađ hausti
     
Notkun   steinhćđir, skrautblómabeđ, kanta, undirgróđur
     
Nytjar   Tegund og yrki af henni hefa reynst afar vel í garđinum og óhćtt ađ mćla međ henni í rćktun. Ţolir illa ađ standa í mikilli bleyti ađ vetrum, yngja reglulega upp međ skiptingu
     
Yrki og undirteg.   Nokkrar deilitegundir og afbrigđi eru til af Mörtulykli. Sú sem hefur lifađ hvađ lengst í LA er Primula auricula ssp. auricula v. albocincta (sjá mynd). Mjög flott lágvaxin steinhćđarplanta sem myndar miklar hvirfingar af stórum ţykkum grágrćnum blöđum. Blómgast í lok maí eđa byrjun júní. Blómin ljósgul međ hvítu auga í sveip á stöngulendum 10-15 sm langra stöngla, sveipurinn lútandi, margblóma. Blóm hvítmélug í blómgininu. Blöđ ţykk og stíf, löng, fleyglaga, ljósgrágrćn, mikiđ mélug. Blađjađrar hvítir af kalkútfellingum. Ţolir illa ađ standa í mikilli bleytu ađ vetrinum. Fjölgađ međ skiptingu eđa sáningu. Ţessi tegund á sér ekki nein náttúruleg heimkynni, heldur er ţetta rćktađ úrval úr mjög mélugum mörtulyklum en ţeir eru nokkuđ breytilegir í náttúrunni. Sumar heimildir telja ţetta ţó náttúrulegan blending frá Slóveníu. Í steinhćđ frá 1992 og er eitt af mínum uppáhalds vorblómum. Heimk.: Dolomíta fjöll - skv. EGF ssp. auricula - lauf heilrennt, blóm sítrónugul ssp. ciliata - (Moretti) Lüdi. Lauf kringlótt, ekki hvítmélug, löng hár á blađjöđrum, blóm gullgul. Heimk.: Alpa, Karpata og Appennínafjöll
     
Útbreiđsla  
     
Mörtulykill
Mörtulykill
Mörtulykill
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: bjorgvin@akureyri.is