Ţuríđur Guđmundsdóttir - Rćtur
Ég geng um skrúðgarða borgar
og blómin horfa á mig
litríkum framandi augum
og ilmur þeirra er alltaf nýr

Í fjarska situr fölblá gleymmérei
á fötum lítils barns

Því blágresi, holtasóley og steinbrjótur
voru blóm bernsku minnar

Og rætur þeirra
verða alltaf mínar

Primula auricula
Ćttkvísl   Primula
     
Nafn   auricula
     
Höfundur   L.
     
Ssp./var  
     
Höfundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
Höf.  
     
Íslenskt nafn   Mörtulykill
     
Ćtt   Maríulykilsćtt (Primulaceae).
     
Samheiti  
     
Lífsform   Fjölćr jurt.
     
Kjörlendi   Sól-hálfskuggi.
     
Blómlitur   Föl-sítrónugulur til djúpgullgulur.
     
Blómgunartími   Maí-júní.
     
Hćđ   10-15 sm
     
Vaxtarhrađi  
     
 
Mörtulykill
Vaxtarlag   Lágvaxin jurt, hvirfingar af stórum ţykkum, leđurkenndum, mélugum laufum.
     
Lýsing   Lauf 1,5-12 x 1-6 sm, kringlótt til snubbótt lensulaga, heil eđa hvasstennt, grćn eđa hvítmélug, jađar grćnn til hvítur, sléttur međ kirtla eđa kirtilhár. Blómstönglar allt ađ 16 sm, beinir, grćnir til hvítir međ 2-30 blóm. Króna 1,5-2,5 sm í ţvermál, fölsítrónugul til djúpgullgul, trektlaga til flöt skífa, venjulega međ mélugt hvítt auga. Krónupípan 7-13 mm, flipar skarast venjulega, sýldir.
     
Heimkynni   Alpa-, Karpata- og Apenninafjöll.
     
Jarđvegur   Framrćstur, međalrakur, frjór, kalkríkur.
     
Sjúkdómar   Engir.
     
Harka   3
     
Heimildir   = 1,2
     
Fjölgun   Skipting ađ vori eđa hausti (skipta ţarf af og til), sáning ađ hausti.
     
Notkun   Í steinhćđir, í skrautblómabeđ, í kanta.
     
Nytjar   Tegund og yrki af henni hefa reynst afar vel í garđinum og óhćtt ađ mćla međ henni í rćktun. Ţolir illa ađ standa í mikilli bleyti ađ vetrum, yngja reglulega upp međ skiptingu.
     
Yrki og undirteg.   Nokkrar deilitegundir og afbrigđi eru til af Mörtulykli. ---- Sú sem hefur lifađ hvađ lengst í LA er Primula auricula ssp. auricula v. albocincta (sjá mynd). Mjög flott lágvaxin steinhćđarplanta sem myndar miklar hvirfingar af stórum ţykkum grágrćnum blöđum. Blómgast í lok maí eđa byrjun júní. Blómin ljósgul međ hvítu auga í sveip á stöngulendum 10-15 sm langra stöngla, sveipurinn lútandi, margblóma. Blóm hvítmélug í blómgininu. Blöđ ţykk og stíf, löng, fleyglaga, ljósgrágrćn, mikiđ mélug. Blađjađrar hvítir af kalkútfellingum. Ţolir illa ađ standa í mikilli bleytu ađ vetrinum. Fjölgađ međ skiptingu eđa sáningu. Ţessi tegund á sér ekki nein náttúruleg heimkynni, heldur er ţetta rćktađ úrval úr mjög mélugum mörtulyklum en ţeir eru nokkuđ breytilegir í náttúrunni. Sumar heimildir telja ţetta ţó náttúrulegan blending frá Slóveníu. Í steinhćđ frá 1992 og er eitt af mínum uppáhalds vorblómum. Heimk.: Dolomíta fjöll - skv. EGF ssp. auricula - Lauf heilrend, blóm sítrónugul. ssp. ciliata - (Moretti) Lüdi. Lauf kringlótt, ekki hvítmélug, löng hár á blađjöđrum, blóm gullgul. Heimk.: Alpa, Karpata og Appennínafjöll.
     
Útbreiđsla  
     
Mörtulykill
Mörtulykill
Mörtulykill
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: bjorgvin@akureyri.is