Vorið góða, grænt og hlýtt (Heinrich Heine, þýðing) Vorið góða, grænt og hlýtt,
græðir fjör um dalinn,
allt er nú sem orðið nýtt,
ærnar, kýr og smalinn.
Kveður í runni, kvakar í mó
kvikur þrastasöngur;
eins mig fýsir alltaf þó:
aftur að fara í göngur.
|
| Ættkvísl |
|
Pinus |
| |
|
|
| Nafn |
|
pumila |
| |
|
|
| Höfundur |
|
(Pall.) Reg. |
| |
|
|
| Ssp./var |
|
|
| |
|
|
| Höfundur undirteg. |
|
|
| |
|
|
| Yrki form |
|
|
| |
|
|
| Höf. |
|
|
| |
|
|
| Íslenskt nafn |
|
Runnafura |
| |
|
|
| Ætt |
|
Þallarætt (Pinaceae) |
| |
|
|
| Samheiti |
|
P. cembra v. pumila Pall., P. cembra nana Hort. |
| |
|
|
| Lífsform |
|
Sígrænn runni. |
| |
|
|
| Kjörlendi |
|
Sól. |
| |
|
|
| Blómlitur |
|
Kk dökkrauð, kvk dökkfjólublá |
| |
|
|
| Blómgunartími |
|
Júní. |
| |
|
|
| Hæð |
|
1-3m (6) |
| |
|
|
| Vaxtarhraði |
|
|
| |
|
|
|
|
|
| Vaxtarlag |
|
Runni, ± jarðlægur, enginn aðalstofn, 50 sm til 3 m hár og álíka breiður. Greinar jarðlægur-uppstæðar sveigjast upp á við til endanna. Ungir árssprotar eru stuttir,kröftugir, grænleitir á 1. ári, meira grábrúnir á 2. ári, stuttir, fínhærðir. Börkur grænleitur í fyrstu en síðar grábrúnn til rauðbrúnn. |
| |
|
|
| Lýsing |
|
Brum sívöl-keilulaga, gljáandi, með stuttan odd, rauðbrún um 10 mm löng, mjög kvoðug. Brumhlífar útstæðar í fjarðurkenndri skipan,lensulaga þéttaðlægar, þær efri þráðlaga. Barrnálar allt að 5 saman í knippi, mjög þéttstæðar 4 til 7(-10) sm langar og um 0,7 mm á breidd, bognar og standa þétt, meira og minna aðlægar á árssportum, jaðar með strjálar sagtenntur. Barrnálar eru dökkgrænar neðan og ekki með loftaugaraðir, að ofan mjög blágrænar vegna 5-6 áberandi loftaugaraða, með 2 kvoðugangar undir yfirhúð. Nálaslíður eru tiltölulega stór en falla allveg af strax á fyrsta ári. ♂ blóm áberandi djúprauð. Könglar nokkrir saman næstum endastæðir, leggstuttir, uppstæðir, egglaga, 3,5-4,5 sm langir og um 2,5 sm breiðir. Ungir könglar purpura-fjólubláir, fullþroska eru könglarnir rauðleitir eða meira gulbrúnir, haldast lokaðir þar til fræ er fullþroska en þá opnast þeir alveg og fræin losna. Hreistur ekki mörg, 15 mm breið. Þrymill þríhyrndur með lárétta, þversýlda enda, dökklit. Fræ perulaga 6-10 mm löng, enginn vængur, æt. |
| |
|
|
| Heimkynni |
|
Fjöll NA Asíu |
| |
|
|
| Jarðvegur |
|
Meðalþurr, sendinn. |
| |
|
|
| Sjúkdómar |
|
|
| |
|
|
| Harka |
|
1 |
| |
|
|
| Heimildir |
|
1,7, 9 |
| |
|
|
| Fjölgun |
|
Sáning. |
| |
|
|
| Notkun |
|
Brekkur, steinhæðir, þyrpingar. |
| |
|
|
| Nytjar |
|
Reynsla: Er í uppeldi í Lystigarðinum, þrífst illa.
Talin harðgerð í sumum heimildum, náskyld P. cembra, ath. að skýla þarf ungplöntum að vetri. |
| |
|
|
| Yrki og undirteg. |
|
Ýmis afb. í ræktun (ágrædd), t.d. Pinus pumila 'Glauca' sem er ágrædd grábláleitt yrki með þrekna sporta, sem myndar lágan breiðan runna. Þar fyrir utan má nefna 'Chlorocarpa' með gulgrænum könglum, 'Globe' sem er kúlulaga þétt yrki að 2 x 2 m erlendis með silfuðu barri, 'Jermyns' þétt, lágvaxið, keilulaga, hægvaxta, 'Nana' þétt, hnöttótt, lágvaxið yrki að 3 x 3 m erlendis, 'Saentis' upprétt, greinar uppsveigðar. Þessi yrki þyrfti að reyna betur hérlendis. |
| |
|
|
| Útbreiðsla |
|
Athugasemd: Vex á köldustu og hrjóstrugustu svæðunum alveg að snjólínu |
| |
|
|
|
|