Pßll Ëlafsson, Ljˇ­i­ Vetrarkve­ja
Margt er gott að muna þér
þó mér þú fyndist langur.
Farðu vel, þú færðir mér
fögnuð bæði og angur.

Þó að nísti frostið fast
og fölni grænir hagar
eftir þetta kuldakast
koma betri dagar.
Aronia melanocarpa
ĂttkvÝsl   Aronia
     
Nafn   melanocarpa
     
H÷fundur   (Michx.) Elliott.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Logalauf (Svartapall)
     
Ătt   RˇsaŠtt (Rosaceae)
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Runni
     
Kj÷rlendi   Sˇl, hßlfskuggi
     
Blˇmlitur   HvÝtur
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ-j˙lÝ
     
HŠ­   1m (-2m)
     
Vaxtarhra­i   Me­al
     
 
Logalauf (Svartapall)
Vaxtarlag   UpprÚtt vaxtarlag, ˙tafliggjandi greinar slß oft rˇtum.
     
Lřsing   TvÝkynja runni sem getur or­i­ allt a­ 3 m ß hŠ­ Ý heimkynnum sÝnum. Ungar greinar ver­a hßrlausar. Lauf allt a­ 6 sm l÷ng, oddbaugˇtt til ÷fugegglaga e­a afl÷ng-÷fuglensulaga, oftast sn÷gglega odddregin, glansandi, dj˙pgrŠn ofan, br˙nrau­ a­ haustinu, hßrlaus ne­an. Blˇmin hvÝt, 1,5 sm brei­, Ý hßrlausum hßlfsveip. Aldin hn÷ttˇtt, allt a­ 8,5 mm brei­, glansandi, sv÷rt e­a svartpurpura, ■roskast a­ haustinu, detta snemma af runnanum.
     
Heimkynni   A N AmerÝka.
     
Jar­vegur   Helst rakur, mˇmoldarblanda­ur jar­vegur, ■rÝfst Ý alls konar jar­vegi, en ekki Ý grunnum kalkjar­vegi. Ůolir betur ■urran jar­veg en flestar a­rar tegundir af ■essari ŠttkvÝsl.
     
Sj˙kdˇmar   ĂttkvÝslin hefur mˇtst÷­u gegn hunangssvepp.
     
Harka   Z3
     
Heimildir   1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar Ý j˙lÝ, sveiggrŠ­sla.
     
Notkun/nytjar   Skrautrunnabe­, berjarunni.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum eru tvŠr pl÷ntur undir ■essu nafni sem sß­ var til 1982 og grˇ­ursettar Ý be­ 1988, kala lÝti­ sÝ­ari ßrin. Ein planta sem kom Ý gar­inn 1988 og var grˇ­ursett Ý be­ ■a­ sama ßr. TvŠr pl÷ntur sem sß­ var til 1988 og grˇ­ursettar Ý be­ 1994, hafa kali­ nokku­ gegnum ßrin. Tegundin er rŠktu­ vÝ­a um l÷nd sem skrautrunni og einnig vegna berjanna Ý Noregi og SovÚtrÝkjunum. Bestu tegundir til berjarŠktunar eru talin Aronia melanocarpa v. elata og Aronia melanocarpa v. grandifolia. Ůessar tegundir vaxa villtar Ý s˙rum jar­vegi Ý austur hluta Nor­ur AmerÝku. ═ Finnlandi er sortin 'Viking' valin til berjaframlei­slu. Fj÷lgun fer fram me­ sumargrŠ­lingum undir gˇ­u eftirliti ■annig a­ ÷ll afkvŠmin fß eiginleikana.
     
Yrki og undirteg.   Auk a­altegundar er yrki­ 'Telemark' Ý rŠktun Ý gar­inum. Til er a­ minnsta kosti eitt yrki 'Nero' sem hefur veri­ kynbŠtt me­ tilliti til aldina, ■au eru tvisvar sinnum stŠrri en venjuleg aldin og C-vÝtamÝninnihaldi­ er 15-30 mg (ß 100g?). Berin eru Ý kl÷sum oft um 15 talsins, sem eru brag­betri og uppskeran er tv÷f÷ld ß vi­ villtu tegundina. Ínnur yrki hafa veri­ ■rˇu­ vegna skrautgildis ■eirra svo sem 'Viking' me­ ˇvenju stˇr ber og 'Aron' me­ m÷rg stˇr ber. Undirtegundin A. melanocarpa var. elata Rehd. og A. melanocarpa var. grandiflora (Lindl.) Schneid eru kr÷ftugri en a­altegundin me­ stŠrri blˇm og aldin.
     
┌tbrei­sla  
     
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is