Ëlafur Jˇhann Sigur­sson - ┴ vordegi
Grundin eignast gullinn fífil,
geislafingur hlýir strjúka
lambakóng með lítinn hnýfil,
lambagrasið rauða og mjúka.

Vappar tjaldur, vellir spói,
verpir í broki mýrispýta.
Bráðum kveikir fenjaflói
fífublysið mjallahvíta.

Bráðum mun í morgunstillu
meðan þokan kveður dranga
ljósberi hjá lágri syllu
lyfta kolli til að anga.

Blíða daga, bjartar nætur
bugðast á með tærum hyljum
eftir laut sem litlir fætur
lásu forðum berum iljum.


Viburnum trilobum
ĂttkvÝsl   Viburnum
     
Nafn   trilobum
     
H÷fundur   Marsh.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Svalaber
     
Ătt   Geitbla­sŠtt (Caprifoliaceae).
     
Samheiti   Viburnum opulus L. ssp. trilobum
     
LÝfsform   Lauffellandi runni.
     
Kj÷rlendi   Sˇl, hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   HvÝtur.
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ og frŠ er ■roska­ Ý september.
     
HŠ­   1-1,5 (-3) m
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Svalaber
Vaxtarlag   Lauffellandi runni, allt a­ 30 m hßr, ßrsprotar hßrlausir.
     
Lřsing   Laufin gagnstŠ­, allt a­ 12 sm, brei­-■rÝflipˇtt, flipar landyddir, hli­arflipar Ýlangir og grˇftenntir, stundum heilrendir. Laufin bogadregin vi­ runninn, ljˇsgrŠn ofan, ljˇsari og ÷gn d˙nhŠr­ ne­an, fagurrau­ a­ haustinu. Laufleggir allt a­ 3 sm, oftast me­ litla leggja­a kirtla. Kirtlarnir k˙ptir til kylfulaga. Blˇmin hvÝt, Ý endastŠ­um sk˙f sem er allt a­ 10 sm Ý ■vermßl, frŠflar standa ˙t ˙r blˇminu, frjˇhnappar gulir. Ytri blˇmin ˇfrjˇ, 2-2,5 sm Ý ■vermßl me­ ßberandi krˇnubl÷­, innan vi­ ■au er mi­ja me­ litlum (5 mm brei­um) frjˇum blˇmum. Skordřr frŠva blˇmin. Aldin eru steinaldin, 9 mm, hßlfhn÷ttˇtt, skarlatsrau­. Blˇmin eru tvÝkynja og frŠvu­ af skordřrum, Plantan getur frjˇvga­ sig sjßlf. ;
     
Heimkynni   N AmerÝka.
     
Jar­vegur   LÚttur, sendinn, me­alfrjˇr jar­vegur, getur ■rifist Ý ■ungum jar­vegi. Sřrustig skiptir ekki mßli. ŮrÝfst best Ý r÷kum jar­vegi en getur ■ola­ ■urrk.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   Z2 og er ekki vi­kvŠmur fyrir frosti
     
Heimildir   = 1, http://en.wikipedia.org, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   SumargrŠ­lingar, sßning. Fj÷lgun. FrŠinu er best a­ sß Ý sˇlreit strax og ■a­ hefur nß­ fullum ■roska. SpÝrunin getur veri­ hŠg og stundum tekur h˙n meira en 18 mßnu­i. Ef frŠinu er safna­ ┤grŠnu┤ (■egar ■a­ er ■roska­ en ß­ur en ■a­ hefur trÚna­) og sß­ strax Ý sˇlreit, Štti ■a­ a­ spÝra nŠsta vor. FrŠ sem hefur veri­ geymt ■arf 2 mßna­a hitame­fer­ og 3 mßna­ kuldame­fer­ og svo getur teki­ ■a­ 18 mßnu­i a­ spÝra. Dreifplanti­ ungpl÷ntunum hverri Ý sinn pott strax og ■Šr eru or­nar nˇgu stˇrar til a­ handfjatla ■Šr og lßti­ ■Šr vaxa ßfram Ý sˇlreit e­a grˇ­urh˙si. Grˇ­ursetji­ ß framtÝ­arsta­inn sÝ­la vors e­a snemmsumars nŠsta ßr. SumargrŠ­lingar eru settir Ý sˇlreit snemmsumars. Setji­ hverja og eina pl÷ntu Ý sinn pott strax og ■Šr fara a­ rŠtast og grˇ­ursetji­ ■Šr a­ vori e­a snemsumars nŠsta ßr. SumargrŠ­lingar eru teknir af hßlftrÚnu­um vi­i, 5-8 sm langir me­ hŠl er hŠgt a­ taka Ý j˙lÝ-ßg˙st og settir Ý sˇlreit. Planti­ ■eim hverjum Ý sinn pott strax og ■eir fara a­ rŠtast. Ůa­ getur veri­ erfitt a­ lßta ■essa grŠ­linga lifa af veturinn. Best er a­ hafa ■ß Ý grˇ­urh˙si e­a sˇlreit ■ar til nŠsta vors ß­ur en grŠ­lingarnir eru grˇ­ursettir Ý be­. HaustgrŠ­lingar eru haf­ir Ý sˇlreit, ■eir Šttu a­ rŠtast snemma nŠsta vor. Setji­ ■ß Ý potta ■egar ■eir eru or­nir nˇgu stˇrir til a­ handfjatla ■ß og planti­ ■eim ˙t a­ sumrinu ef ■eir hafa vaxi­ nˇgu miki­ a­ ÷­rum kosti eru pl÷nturnar haf­ar Ý sˇlreit nŠsta vetur og grˇ­ursetju­ ■Šr nŠsta vor. ----------------- SveiggrŠ­sla ß ßrsprotum fer fram Ý j˙lÝ-ßg˙st. SveiggrŠ­slan tekur 15 mßnu­i.
     
Notkun/nytjar   ═ ■yrpingar, Ý be­kanta ß trjßbe­um, sem stakstŠ­ur runni. Au­rŠktu­ planta, sem ■rÝfst Ý flestum jar­vegsger­um, en sÝst ■ˇ Ý m÷grum og ■urrum. Vex vel Ý ■ungum jar­vegi. Pl÷ntur sem eru b˙nar a­ koma sÚr vel fyrir ■ola ■urrk. ŮrÝfst best Ý dj˙pum, frjˇum jar­vegi Ý sˇl e­a hßlfskugga. Ůa­ er best ef plantan er Ý skugga fyrir morgunsˇl a­ vorinu. Sumir grasafrŠ­ingar ßlÝta a­ plantan sÚ ekki anna­ form af V. opulus sem ber betri aldin, sem var safna­ af fyrstu landnemum AmerÝku, stundum rŠktu­ vegna Štra aldina, til eru nokkur afbrig­i undir nafni. Aldinin eru mj÷g eftirsˇknarver­ fyrir fugla. Sumar heimildir halda ■vÝ fram a­ plantan getir frjˇvga­ sig sjßlfa, a­rar halda ■vÝ gagnstŠ­a fram. Ůa­ er lÝklega best a rŠkta tv÷ yrki saman til a­ fß ÷rugglega aldin og frjˇ frŠ.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum eru til tvŠr pl÷ntur ˙r s÷mu sßningu sem sß­ var til 1990 og grˇ­ursettar Ý be­ 2000 og 2001, ■rÝfast nokku­ vel, kala lÝti­. Har­ger­ur runni sem hefur reynst vel Ý gar­inum.
     
Yrki og undirteg.   Nokkur yrki Ý rŠktun erlendis sem ekki hafa veri­ reynd hÚr
     
┌tbrei­sla  
     
Svalaber
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is