Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Aesculus hippocastanum
ĂttkvÝsl   Aesculus
     
Nafn   hippocastanum
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   HrossakastanÝa
     
Ătt   HrossakastanÝuŠtt (Hippocastanaceae)
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Lauffellandi trÚ.
     
Kj÷rlendi   Sˇl, skjˇl.
     
Blˇmlitur   HvÝtur (blˇmgast sjaldan hÚrlendis).
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ.
     
HŠ­   4-10 m (-25 m erlendis)
     
Vaxtarhra­i   HŠgvaxta.
     
 
HrossakastanÝa
Vaxtarlag   TrÚ sem ver­ur allt a­ 25 m hßtt og allt a­ 25 m Ý ■vermßl Ý heimkynnum sÝnum. Krˇnan ˙tbreidd, hvelfd, me­ margar greinar, ■Šr ne­stu svigna undan eigin ■unga, uppsveig­ar efst. Stofninn getur or­i­ 5 m Ý ■vermßl. HÚrlendis eru trÚn miklu minni.
     
Lřsing   B÷rkurinn flagnar af Ý rŠmum e­a fl÷gum, rau­br˙nn til matt-grßbr˙nn. Ungar greinar me­ br˙n hßr. Lauf-f÷r U-laga. Brum allt a­ 2,5 Î 1,5 sm, me­ lÝmkennda kvo­u. Smßlauf 5-7 talsins, legglaus, ÷fugegglaga, fleyglaga vi­ grunninn, mjˇ-langydd til nŠstum rˇfuydd, allt a­ 25 sm l÷ng, d÷kkgrŠn ofan, gulgrŠn ne­an, ver­a rau­ e­a appelsÝnugul ß haustin, tvÝ-bogsagtennt, grunnsmßlauf me­ dßlÝti­ br˙nt d˙nhßr, laufleggur allt a­ 20 sm. Blˇmin Ý přramÝdalaga sk˙fum, allt a­ 30 sm l÷ngum. Krˇnubl÷­in 5, allt a­ 2 sm Ý ■vermßl, hvÝt me­ rau­a flekki vi­ grunninn og me­ freknur kringum flekkina, d˙nhŠr­, k÷gru­. Aldin hn÷ttˇtt, allt 6 sm Ý ■vermßl, grŠn, ■yrnar mj˙kir, hvassyddir, frŠ 1-3, glansandi br˙n me­ stˇra, mˇlita, kringlˇtta bletti.
     
Heimkynni   NV Grikkland, M & S AlbanÝa, B˙lgarÝa.
     
Jar­vegur   Rakur og frjˇr.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   3
     
Heimildir   1
     
Fj÷lgun   Sßning (frŠ liggja Ý dvala Ý 1-2 ßr).
     
Notkun/nytjar   StakstŠ­ trÚ ß skjˇlsŠlum, hlřjum sta­ ■ar sem trÚ­ hefur nˇg vaxtarrřmi.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein a­keypt planta, sem var grˇ­ursett Ý be­ 1993, hefur oft kali­ miki­ ßr hvert, ■ˇ minna Ý seinni tÝ­ en Ý fyrstu. Lifir a­ minnsta kosti enn 2012. -------------------- Vi­kvŠm. Lengi a­ nß sÚr ß strik og hefur ekki ■rifist sem skyldi - ß a­ vera har­ger­ust af ÷llum hrossakastanÝum. Ver­ur krŠkluleg ef h˙n er ekki klippt Ý uppvexti. Ůarf skilyr­islaust nŠringarrÝkan jar­veg og skjˇlgˇ­an sta­ eigi h˙n a­ ■rÝfast. B÷rkur, bl÷­ og aldin hafa lengi veri­ notu­ Ý lŠkningaskyni og ■ß fyrst og fremst vi­ gigt.
     
Yrki og undirteg.   Nokkur yrki til erlendis.
     
┌tbrei­sla  
     
HrossakastanÝa
HrossakastanÝa
HrossakastanÝa
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is