Ólafur Jóhann Sigurðsson - Á vordegi
Grundin eignast gullinn fífil,
geislafingur hlýir strjúka
lambakóng með lítinn hnýfil,
lambagrasið rauða og mjúka.

Vappar tjaldur, vellir spói,
verpir í broki mýrispýta.
Bráðum kveikir fenjaflói
fífublysið mjallahvíta.

Bráðum mun í morgunstillu
meðan þokan kveður dranga
ljósberi hjá lágri syllu
lyfta kolli til að anga.

Blíða daga, bjartar nætur
bugðast á með tærum hyljum
eftir laut sem litlir fætur
lásu forðum berum iljum.


Alnus incana ssp. hirsuta
Ættkvísl   Alnus
     
Nafn   incana
     
Höfundur   (L.) Moench.
     
Ssp./var   ssp. hirsuta
     
Höfundur undirteg.   (Spach) Á. & D.Löve
     
Yrki form  
     
Höf.  
     
Íslenskt nafn   Hæruölur (hæruelri)
     
Ætt   Bjarkarætt (Betulaceae)
     
Samheiti   A. hirsuta (Spach). Rupr.
     
Lífsform   Lauffellandi tré.
     
Kjörlendi   Sól til hálfskuggi.
     
Blómlitur   Karlblóm mógræn, kvenblóm rauðleit-græn.
     
Blómgunartími   Mars-apríl.
     
Hæð   10- 20 m
     
Vaxtarhraði   Vex vel.
     
 
Hæruölur (hæruelri)
Vaxtarlag   Lauffellandi tré, allt að 18-20 m hátt í heimkynnum sínum, krónan kröftug, breið-pýramídalaga. Blómin eru einkynja (hvert blóm er annað hvort kvenkyns eða karlkyns, en bæði kynin er að finna á sama trénu) og er vindfrævað. Hæruelri er náskylt gráelri (A. incana) en greinist frá gráelrinu á stærri laufum og aldinum. Börkur svarbrúnn, greinar með þéttdúnhærða brúska aðeins fyrst í stað, rauð-brún, eldri greinar bládöggvaðar, sléttar. Brum egglaga, límug, með purpuralita dúnhæringu.
     
Lýsing   Lauf 6-13 sm, breiðegglaga, stuttydd, grunnur fleyglaga, jaðrar stór-tvísagtenntir, næstum flipótt, mattgræn, ögn dúnhærð ofan en með þétt, rauðbrún dúnhár á neðra borði einkum á æðastrengjum. Æðastrengjapör 9-12, laufleggur 2,5-2 sm. Reklar 2×1 sm, 3-4 reklar í klasa, stundum 2-6, blómskipunarleggir allt að 4 sm, aldin næstum legglaus.
     
Heimkynni   Japan, Kína.
     
Jarðvegur   Magur, rakur eða blautur.
     
Sjúkdómar  
     
Harka   3
     
Heimildir   1, http://www.pfaf.org
     
Fjölgun   Sáning, sumargræðlingar. ---- Best er að sá fræinu í sólreit strax og það hefur þroskast og þekja það aðeins lítið með jarðvegi, sáning að vori ætti líka að spíra vel, ef fræið er ekki þakið. Fræið ætti að spíra þegar það fer að hlýna í veðri. Þegar kímplönturnar eru orðnar nógu stórar til að handfjatla þær eru þær gróðursettar hver í sinn pott.
     
Notkun/nytjar   Í skjólbelti, í raðir, sem stakstæð tré. Hæruelri er með rótargerla og getur unnið nítur/köfnunarefni úr andrúmsloftinu.
     
Reynsla   Í Lystigarðinum er til ein planta sem sáð var til 1984 og gróðursett í beð 1988. Þrífst vel og er mjög falleg. -- Hefur reynst afar vel í Lystigarðinum. Kelur nánast ekki neitt.
     
Yrki og undirteg.   Alnus hirsuta (Spach) Rupr. v. sibirica (Spach) C. K. Schneid er harðgert tré með hárlausar greinar og aðeins hærð á æðum á neðra borði. (Heimkynni: Japan, NA Asía). Alnus hirsuta (Spach) Rupr. v. mandschurica Callier er harðgert tré, lauf 10 x 8 sm breið oddbaugótt, snubbótt, grunnur bogadreginn, grunnir separ, dálítið hærð á efra borði, fölgræn eða blágræn á neðra borði og æðar eru þétthærðar á neðra borði. (Heimkynni: Mansjúría).
     
Útbreiðsla  
     
Hæruölur (hæruelri)
Hæruölur (hæruelri)
Hæruölur (hæruelri)
Hæruölur (hæruelri)
Hæruölur (hæruelri)
Hæruölur (hæruelri)
Hæruölur (hæruelri)
Hæruölur (hæruelri)
Hæruölur (hæruelri)
Hæruölur (hæruelri)
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is