┌r ljˇ­inu BarmahlÝ­ eftir Jˇn Thoroddsen
Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!
Cornus mas
ĂttkvÝsl   Cornus
     
Nafn   mas
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Vorhyrnir
     
Ătt   SkollabersŠtt (Cornaceae)
     
Samheiti   C. mascula
     
LÝfsform   Runni - lÝti­ trÚ
     
Kj÷rlendi   Sˇl, hßlfskuggi
     
Blˇmlitur   SkŠrgulur
     
BlˇmgunartÝmi   AprÝl-maÝ
     
HŠ­   1,5-3 m (-5) m
     
Vaxtarhra­i   Me­alvaxtarhra­i
     
 
Vorhyrnir
Vaxtarlag   Runni e­a lÝti­ trÚ me­ ˙tstŠ­ar greinar. Ungar greinar eru ■aktar grßgrŠnni d˙nhŠringu.
     
Lřsing   Lauf 4-10 sm, egglaga, ydd, mjˇkka a­ grunni e­a eru bogadregin vi­ grunninn, d÷kkgrŠn me­ a­lŠg d˙nhßr ß efra bor­i og ■vÝ ne­ra lÝka, 3-5 Š­astrengjapor, laufleggir allt a­ 6 mm langir. Blˇmin smß, skŠrgul, ■roskast snemma, 2 sm Ý ■vermßl, koma ß undan laufunum ß ßrsprotum fyrra ßrs. Sto­bl÷­ 4, visna ß­ur en blˇmin ■roskast. Blˇmin eru tvÝkynja (eru me­ bŠ­i karl- og kvenŠxlunarfŠri) og eru frŠvu­ af skordřrum. Aldin 2 sm, skŠrrau­, afl÷ng. FrŠ ■rosku­ Ý september.
     
Heimkynni   Evrˇpa, V AsÝa
     
Jar­vegur   LÚttur, sendinn, me­al■ungur og ■ungur jar­vegur, sřrustig skiptir ekki mßli. Getur vaxi­ Ý mj÷g kalkrÝkum jar­vegi.
     
Sj˙kdˇmar   Me­ mˇtst÷­uafl gegn hunangssvepp.
     
Harka   5
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sumar- og vetrargrŠ­lingar me­ hŠl, haustsßning, sveiggrŠ­sla a­ vori.
     
Notkun/nytjar   Ůyrpingar, be­
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum hefur veri­ sß­ til vorhyrnis 2011. Mj÷g skrautleg planta sem blˇmstrar snemma vors og er mikilsver­ fŠ­a fyrir hunangsflugur sem fara af sta­ snemma. Ătir hlutar. Aldin ľ hrß, ■urrku­ e­a ni­urso­in, safi sem er mj÷g s˙r. Full■roska aldin lÝkjast plˇmum a­ brag­i og ßfer­ og eru mj÷g lj˙ffeng til neyslu, en ˇ■rosku­ aldin eru nokku­ barkandi. LÝti­ pektÝn er Ý aldinunum svo a­ ■a­ ver­ur a­ nota ■au me­ ÷­rum aldinum Ý mauk. Aldinin hafa veri­ geymd Ý saltv÷kva eins og ˇlÝfur. Aldinin eru sŠmilega stˇr, allt a­ 15 mm l÷ng, me­ eitt stˇrt frŠ. Smßvegis af Štri olÝu er hŠgt a­ vinna ˙r frŠjunum. FrŠin eru ristu­ og m÷lu­ Ý duft og notu­ eins og kaffibŠtir.
     
Yrki og undirteg.   Fj÷ldi yrkja Ý rŠktun erlendis, t.d. 'Alba', 'Aurea', 'Crispa', 'Golden Glory', 'Nana', 'Pyramidalis','Violacea' og 'Xanthocarpa' Ůa­ eru til nokkur yrki me­ gul, hvÝt og purpuralit aldin. Ůa­ getur teki­ pl÷ntur sem koma upp af frŠi allt a­ 20 ßrum a­ mynda aldin. Pl÷ntur sem rŠkta­ar eru upp af grŠ­lingum eru miklu fljˇtari a­ mynda aldin, en ■Šr pl÷ntur lifa skemur en pl÷ntur sem rŠkta­ar eru upp af frŠi.
     
┌tbrei­sla  
     
Vorhyrnir
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is