═ morgunsßri­ - Ragna Sigur­ardˇttir
Í morgunsárið greiðir hún sér með trékambi. Hægt með föstum
strokum. Vöxturinn er svo mikill að hana kitlar í svörðinn. Hún
strýkur hendinni yfir gróðurinn. Finnur blóm springa út undir
fingurgómunum. Sóleyjar og baldursbrár. Hún leggur kambinn frá
sér. Fer út í garðinn og krýpur. Kippir upp kartöflugrösum. Rótar og
grefur með berum höndum. Djúpt ofan í moldinni finnur hún sætar og
safaríkar appelsínur.
Abies balsamea
ĂttkvÝsl   Abies
     
Nafn   balsamea
     
H÷fundur   (L.) Mill.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Balsam■inur
     
Ătt   ŮallarŠtt (Pinaceae)
     
Samheiti  
     
LÝfsform   SÝgrŠnt trÚ.
     
Kj÷rlendi   Sˇl, hßlfskuggi/skjˇl.
     
Blˇmlitur  
     
BlˇmgunartÝmi   MaÝ-j˙nÝ.
     
HŠ­   6-10 m (-25 m)
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Balsam■inur
Vaxtarlag   Keilulaga, uppmjˇ regluleg krˇna (symmetrÝsk), ljˇkkar gjarnan me­ aldrinum. ┴rssprotar Ý fyrstu gulgrŠnir, sÝ­ar grßir, ■aktir stuttum d÷kkum hßrum.
     
Lřsing   Me­alhßtt trÚ, 15 25 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum. Stofn/bolur er grannur, krˇna mjˇkeilulaga. B÷rkurinn er ÷skugrßr me­ fj÷lm÷rgum kvo­ubˇlum, a­ lokum hreistra­ur. ┴rsprotar gulgrßir, gishŠr­ir. Brumin eru egglaga, smß, me­ glerkennda kvo­u. Barr (einkum ß ungum trjßm) er burstalaga ß efri hli­ greinanna, me­ greinilega V-laga skoru; beinist upp og fram ß vi­, skipt ß ne­ri hli­ og gr÷nnum ßrsprotum, 15-25 mm l÷ng, bogadregin til ˇgreinilega tvÝydd Ý oddinn, d÷kkgrŠn ofan me­ nokkrar stuttar loftaugarendur vi­ endann. ┴ ne­ra bor­i eru 2 hvÝtar loftaugarendur, hvor ˙r 5-6 r÷­um. Ef barr er n˙i­ kemur sterk balsamlykt. Barr er styttra ß greinum me­ k÷ngla, stinnara, oddhvassara og meira uppsveigt. K÷nglar upprÚttir, smßir, egglaga-sÝvalir, 5-9 sm langir, d÷kkfjˇlublßir ungir, en grßbr˙nar full■roska, ver­a a­ lokum mj÷g kvo­ugir. K÷ngulhreistur eru 15 mm brei­, hreisturbl÷­in bogin til dßlÝti­ framstŠ­.
     
Heimkynni   N-AmerÝka.
     
Jar­vegur   FramrŠstur, me­al■urr-rakur, fremur s˙r.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   2
     
Heimildir   1,2,7,9
     
Fj÷lgun   Sßning, 15-30 daga me­fer­ Ý kulda og raka.
     
Notkun/nytjar   Nokkur saman, be­, stakstŠ­ og ef til vill Ý stŠrri steinhŠ­.
     
Reynsla   Til eru 3 pl÷ntur Ý LA, sß­ 1987 og 1999, ■rÝfast vel. Sumar pl÷ntur kala ekkert, a­rar sum ßrin dßlÝti­ einkum me­an ■Šr eru ungar. Telst me­alhar­ger­ur-har­ger­ur. GrunnstŠ­ar rŠtur, ■olir illa mengun. Ekki nota­ miki­ Ý skˇgrŠkt en til Ý g÷r­um hÚrlendis t.d. Ý Hellisger­i. Best Ý gˇ­u skjˇli og hßlfskugga. Ekki storm■olin tegund. Skřla ■arf ungpl÷ntum a­ vetri.
     
Yrki og undirteg.   Yrkin 'Argentea', 'Compacta' og 'Nana' rŠktu­ Ý gar­inum en lÝtt reynd enn sem komi­ er. Abies balsamea (L.) Mill. v. phanerolepis Fern. lÝkist a­alteg. Ý vaxtarlagi en er frßbrug­inn a­ ■vÝ leyti a­ sto­bl÷­ standa ÷gn ˙t ˙r k÷nglum og eru aftursveig­. Heimkynni: Appalachian fj÷ll N - AmerÝku. z2 (ekki Ý rŠktun Ý LA).
     
┌tbrei­sla   Vex Ý fj÷llum ß mřrlendum st÷­um. GlŠsilegt trÚ me­an ■a­ er ungt, en ljˇkkar fljˇtt og er skammlÝft.
     
Balsam■inur
Balsam■inur
Balsam■inur
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is