Snorri Hjartarson - Lyng

Gott er að leggjast í lyngið,
sjá lauf glóa, finna kvik
fjaðurmjúk atlot þess, fagna
í fegurð jarðar meðan rauð
og lág sólin lækkar
og lyngbreiðan er ilmgrænt haf
sem ber þig að hljóðri húmströnd
og hylur þig gleymsku.

Taxus baccata
ĂttkvÝsl   Taxus
     
Nafn   baccata
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Ţvi­ur
     
Ătt   Ţvi­arŠtt (Taxaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   SÝgrŠnn runni.
     
Kj÷rlendi   Hßlfskuggi (sˇl).
     
Blˇmlitur   Kk hnattlaga ■yrping af frŠvlum, kvk lÝti­ grŠnt ber.
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ.
     
HŠ­   1-10(-15)m
     
Vaxtarhra­i   HŠgvaxta.
     
 
Ţvi­ur
Vaxtarlag   SÚrbřlisplanta. TrÚ 12-20 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum. Krˇnan egglaga e­a nŠstum keilulaga. Vaxtarlag breytilegt en vex vŠntanlega hÚrlendis a­eins sem runni. Greinar langar ˙tstŠ­ar/skßstŠ­ar e­a ■ß sveig­ar. B÷rkur rau­br˙nn og flagnar. ┴rssprotar grŠnir.
     
Lřsing   Brum egglaga, grŠn, me­ a­lŠgar brumhlÝfar bogadregnar Ý oddinn/endann, brumhlÝfarbl÷­ ßv÷l Ý endann og liggja mj÷g ■Útt saman. Barrnßlar eru tvÝskiptar ß ˙tstŠ­um greinum, ß upprÚttum greinum meira e­a minna kransstŠ­ar, 1-3 sm langar, bandlaga, venjulega stuttyddar, mjˇkka sn÷gglega vi­ grunninn Ý stuttan legg. Nßlar eru mj˙kar, gljßandi, d÷kkgrŠnar a­ ofan, en f÷lgrŠnar e­a grßleitar a­ ne­an, ni­urmjˇar, stilkstuttar, 2-4 sm ß lengd, bandlaga og venjulega stuttyddar. Nßlarnar standa Ý tveimur r÷­um ß hli­argreinum, en eru skr˙fstŠ­ar ß upprÚttum sprotum. Nßlarstilkur er grŠnn. Blˇmin sitja Ý bla­÷xlum ß fyrra ßrs greinum og eru einkynja. Karlkynsblˇmin eru hnattlaga ■yrping af frŠflum, en kvenkynsblˇmi­ lÝti­ grŠnt ber. K÷ngull lÝkist beri sem inniheldur eitt frŠ, tvÝkanta­/tvÝhli­a, stundum lÝka ferkanta­, 6 mm langt, ˇlÝfubr˙nt, er umluki­ kj÷tkenndri og rau­ri frŠkßpu (Arillus);
     
Heimkynni   Evrˇpa, Atlas fj÷ll, L AsÝa, Kßkasus.
     
Jar­vegur   KalkrÝkur, frjˇr.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   6
     
Heimildir   1, 7
     
Fj÷lgun   SumargrŠ­lingar Ý ßg˙st - september.
     
Notkun/nytjar   Austur og nor­urkantur Ý bl÷ndu­um be­um t.d. trjßbe­um.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta sem keypt var 1988 og var grˇ­ursett Ý be­ sama ßr. Kˇl ÷rlÝti­ allra fyrsta ßri­ annars ekkert. Mj÷g falleg planta sem ■rÝfst vel. Ţvi­ur hefur veri­ reynst ßgŠtlega Ý gar­inum og ver­ur a­ teljast me­alhar­ger­ur til har­ger­ur.
     
Yrki og undirteg.   Yfir 100 yrki (cv) Ý rŠktun t.d. Taxux baccata 'Repandens' - skri­ull řvi­ur er til hÚr Ý fßeinum g÷r­um og ŮrÝfst ■okkalega en vex mj÷g hŠgt. Hann er kvenkyns, - alveg jar­lŠgur, og me­ sl˙tandi ßrssprotum ß endum greinanna. Hann mß t.d. nota sem ■ekjupl÷ntu undir stŠrri trjßm og skuggsŠlli st÷­um Ý gar­inum, en skjˇl fyrir ■urrum vetrarnŠ­ingi er nau­synlegt. 'Taxus baccata 'Fastigiata' - S˙luřvi­ur er Ýrskur a­ uppruna og eru m÷rg afar g÷mul trÚ til af honum um alla Evrˇpu, enda mj÷g eftirsˇttur vegna vaxtarlagsins. Hann er kvenkyns, hefur brei­a, ■Útta og s˙lulaga krˇnu, og er hver einasta grein og ßrssproti vex lˇ­rÚtt. Hann nŠr allt a­ 4 - 7 metra hŠ­ og hefur mj÷g d÷kkgrŠnar nßlar. Ekki er vita­ hvort hann hafi veri­ reyndur hÚrlendis.
     
┌tbrei­sla   Hefur lengi veri­ Ý rŠktun og m÷rg gar­aform eru ■ekkt sem ekki er alltaf au­velt a­ greina ß milli.
     
Ţvi­ur
Ţvi­ur
Ţvi­ur
Ţvi­ur
Ţvi­ur
Ţvi­ur
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is