Jˇn Helgason - ˙r ljˇ­inu ┴ Rau­sgili
Hugrökk teygist á háum legg
hvönnin fram yfir gljúfravegg,
dumbrauðu höfði um dægrin ljós
drúpir hin vota engjarós.


Alnus rubra
ĂttkvÝsl   Alnus
     
Nafn   rubra
     
H÷fundur   Bong.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Ry­÷lur
     
Ătt   BjarkarŠtt (Betulaceae).
     
Samheiti   Alnus oregona Nutt.
     
LÝfsform   Lauffellandi trÚ.
     
Kj÷rlendi   Sˇl.
     
Blˇmlitur   Kvenreklar rau­ir.
     
BlˇmgunartÝmi   Vor.
     
HŠ­   6-15 m
     
Vaxtarhra­i   Vex hratt.
     
 
Vaxtarlag   Lauffellandi trÚ allt a­ 30 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum, sjaldan 40 m, krˇnan mjˇ-přramÝdalaga. Greinar dßlÝti­ hangandi, sprotarnir kanta­ir, hßrlausir, lÝmkenndir, d÷kkrau­ir Ý fyrstu, brum ßv÷l-ydd, d÷kkrau­, 0,6-1 sm, stilku­ og lÝmug, brumhlÝfar me­ lÝmkennda kvo­u.
     
Lřsing   Lauffellandi trÚ, allt a­ 30 m hßtt, sjaldan 40 m, krˇnan mjˇ přramÝdalaga. Greinar dßlÝti­ hangandi, sprotarnir kanta­ir, hßrlausir, lÝmkenndir, d÷kkrau­ir Ý fyrstu, brum ßv÷l-ydd, d÷kkrau­, 0,6-1 sm, stilku­ og lÝmug, brumhlÝfar me­ lÝmkennda kvo­u. Lauf stakstŠ­, 8-17 Î 5-11 sm, st÷ku sinnum allt a­ 20 sm, egglaga til oddbaugˇtt, ydd, grunnur brei­-fleyglaga, ja­rar ni­ursveig­ir, laufin grunnflipˇtt e­a stˇrtennt, tennur ˇreglulega tvÝtenntar, d÷kkgrŠn ofan grß- e­a blßgrŠn ne­an, me­ rau­br˙na d˙nhŠringu en a­eins ß me­an ■au eru ung, ver­ur hßrlaus nema ß Š­astrengjunum, bla­stilkur appelsÝnubr˙nn. Ă­astrengjap÷r 12-15, samsÝ­a, rau­, laufleggur 1,5-2,5 sm. Blˇmin einkynja, karlreklar 15-30 sm, mjˇir allt a­ 0,5 sm, 3-5 saman. Aldin (kvenreklar) allt a­ 3 sm, tunnulaga, 3-6 saman ß appelsÝnurau­um leggjum ß greinaendum. Kvenreklar eru rau­ir Ý blˇmgun.
     
Heimkynni   Kanada, BandarÝkin.
     
Jar­vegur   Rakur, vel framrŠstur, dj˙pur sendinn leirjar­vegur.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   6
     
Heimildir   1, http://dendro.cnre.vt.edu
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar. ----- Ůegar sß­ er a­ vori Štti frŠi­ a­ spÝra vel, ef ■au eru ekki ■akin ■ar sem frŠin ■urfa sˇlarljˇsi­ til a­ spÝra; spÝrar best Ý fullri sˇl. Sßi­ frŠinu Ý ker e­a bakka ■ar sem moldin er bl÷ndu­ ßbur­i sem leysist hŠgt upp. Ůjappi­ moldina og sßi­ frŠinu strjßlt og jafnt ß yfirbor­ jar­vegsins. Ůegar pl÷nturnar eru or­nar nˇgu stˇrar til a­ handfjatla ■Šr eru ■Šr grˇ­ursettar hver Ý sinn pott. Ef ■Šr vaxa nˇgu vel er hŠgt a­ grˇ­ursetja ■Šr ß framtÝ­arsta­inn a­ samsumrinu, ef ekki er hŠgt a­ grˇ­ursetja ■Šr ßri seinna. FrŠi­ ■arf ekki forkŠla, en samt getur spÝrunin or­i­ betri eftir frŠi­ er forkŠlt Ý 1-3 mßnu­i. Ůegar ■a­ er gert er frŠinu blanda­ saman vi­ raka mosamold e­a sand. Setji­ bl÷nduna Ý loft■Útta krukku e­a loka­an plastpoka Ý kŠliskßpinn Ý 1-3 mßnu­i ß­ur en sß­ er. Me­fer­in er ekki nau­synleg ef frŠinu er sß­ a­ haustinu, hitastigi­ og rakinn a­ vetrinum gerir sama gagn.
     
Notkun/nytjar   Sem takstŠ­ trÚ, Ý ■yrpingar.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta undir ■essu nafni sem sß­ var til 2002 og er enn Ý reit 2011, lofar gˇ­u.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is