Í morgunsáriđ - Ragna Sigurđardóttir
Í morgunsárið greiðir hún sér með trékambi. Hægt með föstum
strokum. Vöxturinn er svo mikill að hana kitlar í svörðinn. Hún
strýkur hendinni yfir gróðurinn. Finnur blóm springa út undir
fingurgómunum. Sóleyjar og baldursbrár. Hún leggur kambinn frá
sér. Fer út í garðinn og krýpur. Kippir upp kartöflugrösum. Rótar og
grefur með berum höndum. Djúpt ofan í moldinni finnur hún sætar og
safaríkar appelsínur.
Gentianella aurea
Ćttkvísl   Gentianella
     
Nafn   aurea
     
Höfundur   (L.) H. Smith, Upsala Universitets Arsskrift 7 : 259 (1945)
     
Ssp./var  
     
Höfundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
Höf.  
     
Íslenskt nafn   Gullvöndur
     
Ćtt   Gentianaceae (Maríuvandarćtt)
     
Samheiti   Arctogentia aurea (L.) A. Love Gentiana aurea L.
     
Lífsform   Tvíćr jurt
     
Kjörlendi   Vex í graslendi, brekkum, gilkinnungum, melum og sandflesjum nálćgt sjó og víđar.
     
Blómlitur   Fölfjólublár
     
Blómgunartími   Júní-júlí
     
Hćđ   0.05-0.15 m
     
 
Vaxtarlag   Jurt, 5-15 sm á hćđ. Stönglar uppréttir og/eđa uppsveigđir, skarpstrendir eđa vćngjađir, hárlausir. Ađalstöngull greinist neđantil, hliđargreinar uppsveigđar og allar grennri og styttri en ađađalstöngullinn.
     
Lýsing   Stöngulblöđin fá, tvö efstu standa rétt neđan viđ toppblómin og mynda reifar um ţau. Stöngulblöđin annars stilklaus, egglaga, heilrend, odddregin í endann en niđurbreiđ. Grunnblöđin og jafnvel neđstu stöngulblöđin niđurmjó, stuttstilkuđ, öfugegglaga eđa spađalaga. Blómin fölfjólublá í efri enda, oft grćnhvít neđan til, oftast allmörg saman í hnapp, rétt ofan viđ fjögur allstór laufblöđ. Pípulaga, samblađa króna. Krónublöđin oftast 5, en stundum 4, oft blámenguđ. Krónan tiltölulega lítil, 4-5 mm í ţvermál og 7-8 mm á lengd. Krónuflipar odddregnir, engir ginleppar ađ innanverđu. Bikarinn klofinn niđur fyrir miđju í 4-5 flipa. Bikarfliparnir örlítiđ styttri en krónuflipar, mjóir (-1 mm), misstórir. Fjórir frćflar, ein frćva. Aldin hýđi. Blómgast í Júní-júlí. LÍK/LÍKAR: Maríuvendlingur. Gullvöndurinn auđgreindur frá honum á fjólubláleitari blómum međ styttri krónupípu og ţéttri blómskipan, gjarnan mörg blóm saman í ţyrpingu.
     
Jarđvegur  
     
Heimildir   1,2,3,9,HKr
     
Reynsla  
     
     
Útbreiđsla   Algengur um land allt. Önnur náttúruleg heimkynni t.d.: Grćnland, Skandinavía, Mexíkó
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is