Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Plantago major
ĂttkvÝsl   Plantago
     
Nafn   major
     
H÷fundur   Linnaeus, Sp. Pl. 112 (1753)
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
     
Ătt   Plantaginaceae (GrŠ­is˙ruŠtt)
     
Samheiti   Plantago borysthenica (Rogow.) Wissjul. Plantago dregeana Decne. Plantago major var. borysthenica Rogow.
     
LÝfsform   Fj÷lŠr jurt
     
Kj÷rlendi   Vex vi­ hveri, laugar, h˙s og bŠi. SlŠ­ingur Ý g÷tum og hla­v÷rpum. Nokku­ vÝ­a ß lßglendi um land allt.
     
Blˇmlitur   Mˇleitur (ˇßsjßleg blˇm)
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ-j˙lÝ
     
HŠ­  
     
 
GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
Vaxtarlag   St÷nglar eru sÝvalir og fÝnrßkˇttir og gishŠr­ir, upprÚttir e­a uppsveig­ir, 5-30 sm ß hŠ­, en oft dvergvaxin ß jar­hitasvŠ­um.
     
Lřsing   Íll bl÷­in stofnstŠ­, langstilku­. Bla­kan 2,5-10 sm ß lengd og 2-8 sm ß breidd, nŠr heilrend e­a bugtennt, gishŠr­, fremur brei­, egglaga e­a oddbaugˇtt, bogstrengjˇtt og mjˇkkar sn÷gglega Ý 2-5 sm langan og brei­an stilk. Blˇmin fjˇrdeild, smß og ˇsjßleg, Ý sÝv÷lu, ■Úttu, ■Útt saman Ý 2-12 sm l÷ngu axi. FrŠflar og frŠvur skaga langt ˙t ˙r blˇminu. Krˇnan mˇleit me­ oddmjˇum flipum. Bikarbl÷­in snubbˇtt, grŠn, himnurend. FrŠflar fjˇrir, fjˇlublßir og vi­ minnsta andvara blakta ■eir og ˙r ■eim sßldrast frjˇduft Ý miklum mŠli.. Ein frŠva, sem ver­ur a­ baukaldini vi­ ■roskun og opnast me­ ■verskoru Ý endann. Blˇmgast Ý j˙nÝ-j˙lÝ. L═K/L═KAR: Engar. Au­■ekkt ß brei­um, egglaga e­a oddbaugˇttum bl÷­um. Selgresi (Plantago lanceolata) er me­ mun lengri og mjˇrri, lensulaga bl÷­.
     
Jar­vegur  
     
Heimildir   1,2,3,9, HKr
     
Reynsla   "FrŠin berast au­veldlega me­ skˇfatna­i og dreifist plantan ■vÝ mj÷g vÝ­a, einkum ■ar sem j÷r­ er sendin og tro­in. Fßar tegundir ■ola jafnmiki­ tra­k og h˙n. ═ N-AmerÝku nefnist h˙n "Fˇtspor hvÝta mannsins" og hÚr ß landi vegbrei­ og g÷tubrß. Bl÷­in eiga a­ grŠ­a sßr og draga ˙t gr÷ft, ■ar af eru komin n÷fnin vogs˙ra (vogur, gr÷ftur), grŠ­ibla­ka og lŠknisbla­. Ůau voru řmist l÷g­ heil a­ sßri e­a b˙i­ til af ■eim grŠ­ismyrsl Ý nřrri tˇlg e­a annarri fitu. ┴ stundum var duft af rˇtinni haft me­ Ý smyrslinu". (┴g.H.)
     
     
┌tbrei­sla   AllvÝ­a um landi­, řmist vi­ jar­hita e­a sem slŠ­ingur Ý bygg­. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.: Meira og minna Ý ÷llum heimsßlfum; ArktÝsk
     
GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
GrŠ­is˙ra (Vogs˙ra).
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is