Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Rhodiola rosea
ĂttkvÝsl   Rhodiola
     
Nafn   rosea
     
H÷fundur   Linnaeus, Sp. Pl.: 1035. 1753.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
     
Ătt   Crassulaceae (Hno­raŠtt)
     
Samheiti   Rhodiola borealis Boriss. Rhodiola krivochizhinii Sipliv. Tolmachevia krivochizhinii (Sipliv.) A Rhodiola rosea subsp. elongata (Ledeb.) H.Jacobsen Sedum rhodiola DC. Sedum roseum (L.) Scop.
     
LÝfsform   Fj÷lŠr jurt
     
Kj÷rlendi   Vex Ý klettaskorum, klettum, Ý glj˙frum, Ý hˇlmum og ß melum. Ver­ur v÷xtuleg ■ar sem beitar gŠtir ekki. Mj÷g eftirsˇtt af sau­fÚ sem heldur henni ni­ri. Finnst einnig ß melum hßtt til fjalla en er ■ar mun minni. Algeng um land allt.
     
Blˇmlitur   Gulur
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ-j˙lÝ
     
HŠ­   0.10-0.40 m
     
 
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Vaxtarlag   Jar­st÷ngullinn gildur (2-6mm), hn÷llˇttur, marggreindur og stendur oft upp ˙r jar­veginum. SÚ hann brotinn sundur leggur af honum rˇsailm. Upp af honum vaxa ■Úttbl÷­ˇttir, upprÚttir, ˇgreindir st÷nglar, 10-40 sm ß hŠ­. BŠ­i st÷nglar og bl÷­ hßrlausir.
     
Lřsing   Bl÷­in smŠst og gisnust ne­st ß st÷nglum en ■Úttari og stŠrri eftir ■vÝ sem ofar dregur. Bl÷­in legglaus, yfirleitt blßgrŠn og oft svolÝti­ rau­leit Ý oddinn, tungulaga e­a ÷fugegglaga, ydd og stundum ofurlÝti­ tennt Ý endann, 2-4 sm ß lengd og 1-1,5 sm ß breidd. Blˇmin gul, standa m÷rg saman Ý greinˇttum, blˇmm÷rgum sk˙fum ß endum hli­arst÷ngla. Blˇmin einkynja (sÚrbřli), leggstutt. Krˇnubl÷­in spobaugˇtt, litlu lengri en bikarinn, 3-5 mm ß lengd. Bikarinn fjˇrskiptur. Karlblˇmin me­ 8 frŠflum og fjˇrum van■roska frŠvum. Kvenblˇmin me­ 4-5 ■roskalegum gulrau­um frŠvum. Aldin 7-10 mm l÷ng hř­isaldin, me­ hli­beyg­ri trjˇnu Ý enda. Blˇmgast Ý j˙nÝ-j˙lÝ. L═K/L═KAR: Engar.
     
Jar­vegur  
     
Heimildir   1,2,3,9, HKr
     
Reynsla   "Gamal■ekkt lŠkningaplanta. Einkum var jar­st÷ngullinn nota­ur og var hann řmist heill e­a saxa­ur Ý duft, e­a ■ß a­ so­i­ var af honum sey­i e­a smyrsl. Smyrslin voru grŠ­andi en sey­i­ var haft vi­ lÝfsřki (ni­urgangi, nřrnaveiki, blˇ­sˇtt, gulu og ÷­rum innvortis meinum. VÝ­a er ■ess geti­, a­ jurtin sÚ gott me­al vi­ hßrroti eins og n÷fnin grei­urˇt og h÷fu­rˇt benda til. Nafni­ svŠfla gŠti merkt, a­ h˙n vŠri rß­ vi­ svefnleysi, og munnsvi­arˇt skřrir sig sjßlft." (┴g.H.)
     
     
┌tbrei­sla   AllvÝ­a um allt land nema ■ar sem beit er a­ sta­aldri. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.: Evrˇpa, N AmerÝka, GrŠnland, Kanada, KÝna, Japan, MexÝkˇ, Mongˇlia ov.
     
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is