═ morgunsßri­ - Ragna Sigur­ardˇttir
Í morgunsárið greiðir hún sér með trékambi. Hægt með föstum
strokum. Vöxturinn er svo mikill að hana kitlar í svörðinn. Hún
strýkur hendinni yfir gróðurinn. Finnur blóm springa út undir
fingurgómunum. Sóleyjar og baldursbrár. Hún leggur kambinn frá
sér. Fer út í garðinn og krýpur. Kippir upp kartöflugrösum. Rótar og
grefur með berum höndum. Djúpt ofan í moldinni finnur hún sætar og
safaríkar appelsínur.
Rumex acetosa
ĂttkvÝsl   Rumex
     
Nafn   acetosa
     
H÷fundur   Linnaeus, Sp. Pl. 337 (1753)
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   T˙ns˙ra
     
Ătt   Polygonaceae (S˙ruŠtt)
     
Samheiti   Acetosa fontano-paludosa (Kalela) Holub Acetosa pratensis Mill. Rumex fontano-paludosus Kalela Rumex acetosa subsp. fontano-paludosus (Kalela) Hyl.
     
LÝfsform   Fj÷lŠr jurt
     
Kj÷rlendi   Vex Ý margs konar grˇ­urlendi, s. s. graslendi, blˇmlendi, kjarrlendi, hraunum, ß melum, Ý t˙num, vegk÷ntum og vÝ­ar.
     
Blˇmlitur   GrŠnn - rau­bryddu­ blˇmhlÝfarbl÷­ mest ßberandi
     
BlˇmgunartÝmi   MaÝ-j˙nÝ
     
HŠ­   0.20-0.40 m
     
 
T˙ns˙ra
Vaxtarlag   St÷nglar gßra­ir, upprÚttir e­a uppsveig­ir ne­an til, ˇgeindir upp a­ blˇmskipuninni. Allbreytileg tegund, 20-40 sm ß hŠ­.
     
Lřsing   Bl÷­in slÝ­urfŠtt, stakstŠ­, ÷rlaga og um ■risvar sinnum lengri en ■au eru brei­, ■au ne­stu stilku­. SÚrbřli, einkynja, sÚrstakar karl-og kvenpl÷ntur; karlplantan er minni en kvenplantan. Blˇmin m÷rg Ý klasaleitum blˇmskipunum Ý bla­÷xlunum ß li­u­um blˇmleggjum um e­a ne­an vi­ mi­ju. BlˇmhlÝfarbl÷­ 6, ß karlblˇmunum řmist grŠn, rau­bryddu­ e­a alrau­, himnurend, 2-3 mm ß lengd. Sex frŠflar. Kvenblˇmin me­ ■rem ni­urbeyg­um blˇmhlÝfarbl÷­um og ■rem upprÚttum sem lykja um ■rÝstrenda frŠvunaog ■rj˙ marggreind frŠni standa ˙t ß milli ■eirra. Blˇmgast Ý maÝ-j˙nÝ. TvŠr deilitegundir hafa veri­ a­greindar hÚr, Rumex acetosa subsp. acetosa sem einkum vex ß lßglendi vi­ bŠi og talin er a­flutt vi­ landnßm og Rumex acetosa subsp. islandicus (┴. L÷ve) O. Nilsson sem er innlend og er bŠ­i ß lßglendi og til fjalla. L═K/L═KAR: Hundas˙ra. T˙ns˙ran au­■ekkt ß bla­l÷guninni, hornin ne­st ß bl÷­kunni vÝsa ni­ur, en eru ekki ˙tstŠ­ eins og ß hundas˙ru.
     
Jar­vegur  
     
Heimildir   1,2,3,9, HKr
     
Nytjar   "S˙ra og frÝska brag­i­ af pl÷ntunni stafar af oxalsřru. Sřran ver pl÷ntuna fyrir sniglum og ÷­rum meindřrum, en hins vegar sŠkir b˙peningur Ý hana, eins og n÷fnin lambas˙rur og lambabl÷­kur benda til. Plantan br˙ka­ist vi­ har­lÝfi, matarˇlyst, blˇ­sˇtt, ■orsta, blˇ­lßtum og sÝ­ast en ekki sÝst skyrbj˙gi". (┴g. H.)
     
     
┌tbrei­sla   Mj÷g algeng ß lßglendi um land allt. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.: ┴stralÝa, KÝna, Evrˇpa, Equador, FŠreyjar, GrŠnland, BalÝ, Japan, MalÝ, MexÝkˇ, MongˇlÝa, Prer˙, Taivan, N AmerÝka ov.
     
T˙ns˙ra
T˙ns˙ra
T˙ns˙ra
T˙ns˙ra
T˙ns˙ra
T˙ns˙ra
T˙ns˙ra
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: bjorgvin@akureyri.is