Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Rumex acetosa
ĂttkvÝsl   Rumex
     
Nafn   acetosa
     
H÷fundur   Linnaeus, Sp. Pl. 337 (1753)
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   T˙ns˙ra
     
Ătt   Polygonaceae (S˙ruŠtt)
     
Samheiti   Acetosa fontano-paludosa (Kalela) Holub Acetosa pratensis Mill. Rumex fontano-paludosus Kalela Rumex acetosa subsp. fontano-paludosus (Kalela) Hyl.
     
LÝfsform   Fj÷lŠr jurt
     
Kj÷rlendi   Vex Ý margs konar grˇ­urlendi, s. s. graslendi, blˇmlendi, kjarrlendi, hraunum, ß melum, Ý t˙num, vegk÷ntum og vÝ­ar.
     
Blˇmlitur   GrŠnn - rau­bryddu­ blˇmhlÝfarbl÷­ mest ßberandi
     
BlˇmgunartÝmi   MaÝ-j˙nÝ
     
HŠ­   0.20-0.40 m
     
 
T˙ns˙ra
Vaxtarlag   St÷nglar gßra­ir, upprÚttir e­a uppsveig­ir ne­an til, ˇgeindir upp a­ blˇmskipuninni. Allbreytileg tegund, 20-40 sm ß hŠ­.
     
Lřsing   Bl÷­in slÝ­urfŠtt, stakstŠ­, ÷rlaga og um ■risvar sinnum lengri en ■au eru brei­, ■au ne­stu stilku­. SÚrbřli, einkynja, sÚrstakar karl-og kvenpl÷ntur; karlplantan er minni en kvenplantan. Blˇmin m÷rg Ý klasaleitum blˇmskipunum Ý bla­÷xlunum ß li­u­um blˇmleggjum um e­a ne­an vi­ mi­ju. BlˇmhlÝfarbl÷­ 6, ß karlblˇmunum řmist grŠn, rau­bryddu­ e­a alrau­, himnurend, 2-3 mm ß lengd. Sex frŠflar. Kvenblˇmin me­ ■rem ni­urbeyg­um blˇmhlÝfarbl÷­um og ■rem upprÚttum sem lykja um ■rÝstrenda frŠvunaog ■rj˙ marggreind frŠni standa ˙t ß milli ■eirra. Blˇmgast Ý maÝ-j˙nÝ. TvŠr deilitegundir hafa veri­ a­greindar hÚr, Rumex acetosa subsp. acetosa sem einkum vex ß lßglendi vi­ bŠi og talin er a­flutt vi­ landnßm og Rumex acetosa subsp. islandicus (┴. L÷ve) O. Nilsson sem er innlend og er bŠ­i ß lßglendi og til fjalla. L═K/L═KAR: Hundas˙ra. T˙ns˙ran au­■ekkt ß bla­l÷guninni, hornin ne­st ß bl÷­kunni vÝsa ni­ur, en eru ekki ˙tstŠ­ eins og ß hundas˙ru.
     
Jar­vegur  
     
Heimildir   1,2,3,9, HKr
     
Nytjar   "S˙ra og frÝska brag­i­ af pl÷ntunni stafar af oxalsřru. Sřran ver pl÷ntuna fyrir sniglum og ÷­rum meindřrum, en hins vegar sŠkir b˙peningur Ý hana, eins og n÷fnin lambas˙rur og lambabl÷­kur benda til. Plantan br˙ka­ist vi­ har­lÝfi, matarˇlyst, blˇ­sˇtt, ■orsta, blˇ­lßtum og sÝ­ast en ekki sÝst skyrbj˙gi". (┴g. H.)
     
     
┌tbrei­sla   Mj÷g algeng ß lßglendi um land allt. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.: ┴stralÝa, KÝna, Evrˇpa, Equador, FŠreyjar, GrŠnland, BalÝ, Japan, MalÝ, MexÝkˇ, MongˇlÝa, Prer˙, Taivan, N AmerÝka ov.
     
T˙ns˙ra
T˙ns˙ra
T˙ns˙ra
T˙ns˙ra
T˙ns˙ra
T˙ns˙ra
T˙ns˙ra
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: bjorgvin@akureyri.is