Pßll Ëlafsson, Ljˇ­i­ Vetrarkve­ja
Margt er gott að muna þér
þó mér þú fyndist langur.
Farðu vel, þú færðir mér
fögnuð bæði og angur.

Þó að nísti frostið fast
og fölni grænir hagar
eftir þetta kuldakast
koma betri dagar.
Betula pendula
ĂttkvÝsl   Betula
     
Nafn   pendula
     
H÷fundur   Roth.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   V÷rtubj÷rk
     
Ătt   BjarkarŠtt (Betulaceae)
     
Samheiti   Betula verrucosa Ehrh., B. alba L., B. alba v. pendula (Roth) W.T.Aiton
     
LÝfsform   TrÚ
     
Kj÷rlendi   Sˇl
     
Blˇmlitur   Br˙nn
     
BlˇmgunartÝmi   MaÝ - j˙nÝ
     
HŠ­   8-14 m
     
Vaxtarhra­i   Hra­vaxta
     
 
V÷rtubj÷rk
Vaxtarlag   TrÚ sem ver­ur 20-25 m hßtt og 10 m breitt Ý heimkynnum sÝnum, st÷ku sinnum allt a­ 30 m hßtt, en mun lŠgra hÚrlendis. Krˇnan mjˇ, gisin, b÷rkur flagnar, er silfurhvÝtur ■egar trÚn eru ung, ■ykkur, ver­ur ne­st greyptur og svartur me­ aldrinum. ┴rsprotar yfirleitt hangandi, mj÷g grannir, hßrlausir me­ marga kvo­ukirtla.
     
Lřsing   Lauf 3-7 Î 2-4,5 sm, brei­-egglaga til egglaga-tennt e­a ■vÝ sem nŠst tÝgullaga, grˇflega tvÝsagtennt, fÝnlega langydd, grunnur brei­-fleyglaga til ■verstřf­ur, laufin ■unn, lÝmkennd me­an ■au eru ung, hßrlaus, me­ kirtildoppur bŠ­i ofan og ne­an. Laufleggir 1-2 sm. Karlreklar 3-6 sm. Blˇmin eru einkynja, hvert einstakt blˇm er anna­ hvort karlkyns e­a kvenkyns en bŠ­i kynin er a­ finna ß s÷mu pl÷ntunni. VindfrŠvun. Ůroska­ir kvenreklar sÝvalir, 1,5-3,5 Î 1 sm, reklahreistur me­ lÝtinn, hvassyddan mi­flipa og stˇra og brei­a bogaforma­a hli­aflipa. Smßhnotir mjˇ-egglaga, hßrlausar, vŠngir 2-3 Î brei­ari en smßhnotin sjßlf.
     
Heimkynni   Mestur hluti Evrˇpu a­ Bretlandi me­t÷ldu, su­ur og austur til Marokkˇ, V SÝberÝu og M AsÝu.
     
Jar­vegur   LÚttur, sendinn jar­vegur, me­alfrjˇr og me­al■ungur, helst vel framrŠstur. V÷rtubj÷rkin getur vaxi­ Ý ■ungum jar­vegi og Ý m÷grum jar­vegi, sřrustig skiptir ekki mßli. Getur vaxi­ Ý mj÷g s˙rum jar­vegi. ŮrÝfst Ý ■urrum og jafn r÷kum jar­vegi.
     
Sj˙kdˇmar   Ry­sveppur. TrÚ­ er mj÷g vi­kvŠmt fyrir hunangssvepp.
     
Harka   2
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar, ßgrŠ­sla (yrkin)
     
Notkun/nytjar   ═ limger­i, Ý ra­ir, Ý ■yrpingar, sem stakstŠ­ trÚ, Ý bl÷ndu­ be­.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta undir ■essu nafni sem sß­ var til fyrir 1978 grˇ­ursett var Ý be­ 1985, kelur liti­ og ÷nnur g÷mul sem grˇ­ursett var Ý be­ 1985, kelur yfirleitt liti­. Einnig eru til tvŠr pl÷ntur ˙r tveimur sßningum frß 1984, bß­ar grˇ­ursettar Ý be­ 1988 og bß­ar kala lÝti­ e­a ekkert. Einnig tvŠr pl÷ntur sem sß­ var til 1992 og grˇ­ursett Ý be­ 1995 og ein planta sem sß­ var til 1994 og grˇ­ursett Ý be­ 1995, allar kˇlu lÝti­ eitt framan af. Ein planta sem sß­ var til 1997 er Ý sˇlreit 2013, og a­ lokum ein planta sem sß­ var til 1998 og grˇ­ursett Ý be­ 2001, kˇl lÝti­ eitt ßrlega fyrstu ßrin. Einna best er eintak frß Oulu, Finnlandi hefur reynst mj÷g vel Ý Lystigar­inum, kelur lÝti­ sem ekkert, haustlitir koma snemma, fallegir, gulir. Vi­kvŠm fyrir ry­svepp.
     
Yrki og undirteg.   Ţmis gar­aform (yrki) eru til svo sem 'Dalecarlica' hß og me­ sl˙tandi greinar, 'Tristis' hß sl˙tandi, 'Fastigiata' s˙lulaga, 'Gracilis' -6 m, enginn a­alstofn, 'Youngii' og fleiri. Ůessi yrki eru heldur vi­kvŠmari en a­altegundin og ekki sÚrlega har­ger­ hÚrlendis en Šttu a­ geta vaxi­ ■okkalega vel ß skřldum, hlřjum st÷­um. ┴grŠdd ß rˇt af ilmbj÷rk (Betula pubescens).
     
┌tbrei­sla  
     
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
V÷rtubj÷rk
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is