Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Quercus petraea
ĂttkvÝsl   Quercus
     
Nafn   petraea
     
H÷fundur   (Matt.) Liebl.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Vetrareik
     
Ătt   BeykiŠtt (Fagaceae).
     
Samheiti   Q. sessiliflora. Q. sessilis.
     
LÝfsform   Lauffellandi trÚ.
     
Kj÷rlendi   Sˇl og skjˇl.
     
Blˇmlitur   GrŠnleitur.
     
BlˇmgunartÝmi   Vor.
     
HŠ­   ËvÝst hversu hßtt trÚ­ ver­ur hÚrlendis, en ver­ur allt a­ 40 m hßtt og 25 m breitt Ý heimkynnum sÝnum.
     
Vaxtarhra­i   Vex hŠgt.
     
 
Vaxtarlag   Lauffellandi trÚ sem getur or­i­ allt a­ 45 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum. Krˇnan regluleg, bolurinn nŠr langt upp Ý krˇnuna. B÷rkur lÝkur berkinum ß sumareik (Q. robur), grßr til svartbr˙nn, sprunginn. ┴rsprotar hßrlausir, ÷gn hn˙skˇttir.
     
Lřsing   Lauf 6-17 Î 3-9 sm, brei­- e­a mjˇ-÷fugegglaga, fleyglaga vi­ grunninn e­a ■verstřf­ til hßlf-hjartalaga, en ekki tvÝeyr­ eins og hjß Q. robur, bogadregin Ý oddinn, ja­rar me­ 4-6 p÷r af jafnstˇrum, bogadregnum sepum, grŠn, glansandi, hßrlaus ofan, ljˇsari, blßleit, hßrlaus til d˙nhŠr­ ne­an. Laufleggir 1-1,6 sm langir, gulir. Aldin afl÷ng hnot (akarn), sem er ■rosku­ fyrsta ßri­, eru Ý ■yrpingum, 2-3 sm, egglaga til afl÷ng-egglaga, aldinskßlin ■Útta­lŠg, d˙nhŠr­ eins og skßl e­a bolli Ý laginu.
     
Heimkynni   Evrˇpa til V R˙ssland.
     
Jar­vegur   Me­al■ungur, ■ungur leirjar­vegur, frjˇr, rakur e­a blautur, vel framrŠstur. Sřrustig skiptir ekki mßli.
     
Sj˙kdˇmar   Hefur mikla mˇtst÷­u gegn hunangssvepp.
     
Harka   Z4
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning. FrŠi­ veslast fljˇtt upp ef ■a­ fŠr a­ ■orna. Ůa­ er hŠgt a­ geyma frŠi­ ß r÷kum og sv÷lum sta­ yfir veturinn en best er a­ sß ■vÝ ˙ti Ý sßningarbe­i strax og ■a­ hefur ■roskast, en ■a­ ■arf a­ verja frŠi­ fyrir m˙sum. Fßeinum frŠjum er hŠgt a­ sß Ý dj˙pa potta og setja Ý sˇlreit. Pl÷nturnar mynda dj˙pa stˇlparˇt og ■a­ ■arf a­ grˇ­ursetja ■Šr ß framtÝ­arsta­inn jafn fljˇtt og kostur er, sta­reyndin er s˙ a­ frŠ sem sß­ er ß framtÝ­arsta­ trÚsins myndar bestu trÚn. TrÚn Šttu ekki a­ vera Ý frŠbe­i Ý grˇ­rarst÷­ lengur en Ý 2 sumur ßn ■ess a­ vera hreyf­ (ß vi­ erlendis) annars ver­ur erfitt a­ flytja ■au.
     
Notkun/nytjar   StakstŠ­ trÚ. ŮrÝfst best Ý dj˙pum, frjˇum leirjar­vegi. Ungar pl÷ntur ■ola talsver­an hli­arskugga. ŮrÝfst vel Ý ■ungum leirjar­vegi og Ý blautum jar­vegi svo fremi a­ jar­vegurinn sÚ ekki vatnsˇsa langtÝmum saman. ŮrÝfst illa Ý ■urrum og grunnum jar­vegi en er a­ ÷­ru leyti ■urrk■olin ■egar plantan hefur komi­ sÚr fyrir Ý jar­veginum. Ůolir a­ vera ßve­urs en ■olir ekki salt˙­a frß hafi. TrÚ­ blˇmstrar ß ßrsprotana a­ vorinu, frŠi­ ■roskast samsumars. Ekki er vita­ til ■ess a­ eikur hafi blˇmstra­ og ■roska­ frŠ hÚrlendis. Myndar oft blendinga me­ ÷­rum tegundum af ŠttkvÝslinni.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta undir ■essu nafni sem var sß­ til 1991 og grˇ­ursett Ý be­ 2001. Kelur talsvert.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is