Vori­ gˇ­a, grŠnt og hlřtt (Heinrich Heine, ■ř­ing)
Vorið góða, grænt og hlýtt,
græðir fjör um dalinn,
allt er nú sem orðið nýtt,
ærnar, kýr og smalinn.

Kveður í runni, kvakar í mó
kvikur þrastasöngur;
eins mig fýsir alltaf þó:
aftur að fara í göngur.
Fraxinus excelsior
ĂttkvÝsl   Fraxinus
     
Nafn   excelsior
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Evrˇpuaskur / Askur
     
Ătt   Smj÷rvi­arŠtt (Oleaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Lauffellandi trÚ.
     
Kj÷rlendi   Sˇl, skjˇl, getur ekki vaxi­ Ý skugga.
     
Blˇmlitur   Purpuralitur.
     
BlˇmgunartÝmi   SÝ­la vors.
     
HŠ­   6-10 m
     
Vaxtarhra­i   Me­al.
     
 
Evrˇpuaskur / Askur
Vaxtarlag   Kr÷ftugt trÚ, 6-10 m hßtt en getur or­i­ allt a­ 40 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum, krˇnan gisin, egglaga. B÷rkur ljˇsbr˙nn. Greinar hßrlausar, grßar, brum Ý dvala eru sv÷rt. B÷rkur ljˇsgrßr og slÚttur ß ungum trjßm, skorpnar me­ aldrinum, ßrssprotar ˇgreinilega strendir, grßgulir me­ fjˇlublßrri slikju.
     
Lřsing   Fallega fja­urskipt lauf, gagnstŠ­, 20-25 sm l÷ng, smßlauf allt a­ 11 talsins, legglaus, ÷fugegglaga, sagtennt, d÷kkgrŠn ofan, ljˇsari ne­an, hßrlaus, mi­rif ÷gn d˙nhŠrt, ungar greinar grŠn-br˙nar. LÝtil purpuralit blˇmin stuttum, ■Úttum sk˙fum, sem koma ß fyrra ßrs greinar. Hvorki me­ bikar nÚ krˇnu. Blˇmin eru tvÝkynja (hvert og eitt blˇm anna­ hvort karl- e­a kvenkyns), en a­eins anna­ kyni­ er ß einu og s÷mu pl÷ntunni, ■vÝ ver­ur ■vÝ a­ rŠkta bŠ­i karl- og kvenpl÷ntur ef frŠ ß a­ fßst. VindfrŠvun, plantan frjˇvgar sig ekki sjßlf. AldinvŠngur hangandi, aflangir, allt a­ 4 sm. NŠr allt a­ 300 ßra aldri.
     
Heimkynni   Evrˇpa a­ Bretlandseyjum me­t÷ldum sunnan 64░ breiddargrß­u, N-AfrÝka og V AsÝa.
     
Jar­vegur   LÚttur, dj˙pur, frjˇr, rakur e­a blautur, vel framrŠstur, sřrustig skiptir ekki mßli, en plantan getur vaxi­ Ý mj÷g s˙rum jar­vegi.
     
Sj˙kdˇmar   Laus vi­ skordřraplßgur.
     
Harka   Z4 og er ekki vi­kvŠmt fyrir frosti.
     
Heimildir   = 1, http://apps.rhs.org.uk, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, grŠ­lingar, ßgrŠ­sla.
     
Notkun/nytjar   StakstŠ­ trÚ Ý vel skřldum g÷r­um, bl÷ndu­ be­. KarltrÚ eing÷ngu notu­ til skˇgrŠktar. Askurinn skipar stˇran sess Ý NorrŠnu go­afrŠ­inni. Ůar sem minnst er ß askinn Yggdrasil sem var eins konar mi­punktur Ý heimsmynd Nor­urlandab˙a og bar uppi himinhvelfinguna. Yggdrasill ■ˇtti bestur og stŠrstur af ÷llum trjßm og heilagastur af ÷llu Ý ┴sgar­i Askur er eitra­ur fyrir jˇrturdřr, hefur einnig valdi­ exemi hjß sumum einstaklingum.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum eru til tvŠr pl÷ntur undir ■essu nafni, sem sß­ var til 1987 og grˇ­ursettar Ý be­ 1991 og 2001, einnig ein planta sem sß­ var til 1991 og grˇ­ursett Ý be­ 1994, og ein Ý vi­bˇt sem sß­ var til 1999 og grˇ­ursett Ý be­ 2004. Me­alhar­ger­ur - (k = 0-4), kelur miki­ ß unga aldri, eint÷k fremur ung og lÝtt reynd. Fallegasti askur ß landinu er Ý M˙lakotsgar­inum Ý FljˇtshlÝ­ enda er sumarhiti ■ar me­ ■vÝ hŠsta sem gerist ß landinu. Til skˇgrŠktar eru fremur notu­ karltrÚ sem ver­a stŠrri en kventrÚn.
     
Yrki og undirteg.   Fj÷ldi yrkja Ý rŠktun erlendis en ■au eru lÝtt e­a ekki reynd hÚrlendis. Reyna mŠtti yrki me­ flikrˇttu laufi svo sem 'Aurea', 'Aurea Pendula', 'Aureovariegata', 'Jaspidea', 'Pendulifolia Purpurea' og m÷rg fleiri mŠtti nefna.
     
┌tbrei­sla  
     
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Evrˇpuaskur / Askur
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is