Sigf˙s Da­ason - VŠngjaslßttur
Akureyri
mjög skreytt
reynitrjám.

Sá sem gengi um bæinn
á septemberkvöldi:
dimmur skuggi innfjarðarins
fylgdi honum á aðra hönd hvar sem hann færi,
lifandi, kvikur!
Sálarspegill!

Heilagur lundur
rís í hæðir.
Og gangi maður í lundinn
er hann þar einn með sjálfum sér.

Það gustar um limið
og fuglarnir í björtum trjákrónunum
fælast skóhljóð einmanans
og hviðra með vængjaslætti
yfir höfði hans og úti í myrkrinu.

Og upp fyrir honum rennur þá: hvílík
sú dýrð sem einmananum hlotnast.



Lilium henryi
ĂttkvÝsl   Lilium
     
Nafn   henryi
     
H÷fundur   Bak.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   KÝnalilja
     
Ătt   LiljuŠtt (Liliaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Fj÷lŠringur og laukplanta.
     
Kj÷rlendi   SˇlrÝkur vaxtarsta­ur.
     
Blˇmlitur   SkŠr appelsÝnulitur me­ margar br˙nar/svartar doppur.
     
BlˇmgunartÝmi   ┴g˙st.
     
HŠ­   70-90 sm
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Vaxtarlag   UpprÚttir, laufˇttir st÷nglar.
     
Lřsing   Me­alstˇr villililja. Blˇmin t˙rbanlaga, appelsÝnulit, plantan er ef til vill nßskyldari trompetliljublendingum og austurlandablendingum en AsÝublendingum. Laukar venjulega stŠrri en hnefi me­ stˇr, oddbaugˇtt hreistur og sterkar, dj˙pstŠ­ar, d÷kkpurpura rŠtur. Laukar 8-18 Î 7-15 sm, sammi­ja, hreistur 3,5-4,5 Î 1,5 sm, ■ykk, hvÝt, rau­ ef birtan skÝn ß ■a­, ydd, lensulaga, sk÷ru­. St÷nglar sveigjanlegir, 1-3 m hßir, grŠnir me­ purpuralitum flikrum, st÷nglar eru me­ st÷ngulrŠtur. Sto­rŠtur myndast ß st÷nglinum. Laufin eru d÷kkgrŠn, 8-15 Î 2-3 sm, glansa, stakstŠ­, efri laufin egglaga, legglaus, ne­stu laufin lensulaga og me­ legg, 3-5 tauga, ■Útt saman ne­an vi­ blˇmin. Blˇm ilmlaus, 4-20 talsins, t˙rbanlaga, dr˙pandi, Ý klasa, blˇmleggir 5-9 sm, lßrÚttir, 1-2 laufkennd sto­bl÷­ ne­an vi­ blˇmin. BlˇmhlÝfarbl÷­ 6-8 Î 1-2 sm, skŠr appelsÝnulit me­ margar br˙nar/svartar doppur, v÷rtur og grŠna hunangsbera, lensulaga baksveig­. Blˇmin ver­a a­ lokum t˙rbanlaga (en eru ■a­ ekki Ý byrjun). Blˇmleggir sveigjast ˙t ß vi­. Frjˇhnappar dj˙prau­ir. Aldin 4 Î 2 sm, frŠ gullbr˙n 9 Î 6 mm.
     
Heimkynni   Fj÷ll Ý Mi­-KÝna.
     
Jar­vegur   Frjˇr og vel framrŠstur.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   5
     
Heimildir   = 1, Jelitto, L and Wilhelm Schacht 1990 Hardy Herbaceous Perennials. I &II. ľ third ed. London. http://www.wikipedia.org
     
Fj÷lgun   Au­fj÷lga­ me­ fj÷lm÷rgum Šxlilaukum sem eru upp eftir st÷nglinum Ý bla­÷xlunum og me­ smßlaukum. Ăxlilaukar eru Ý sumum bla­÷xlum
     
Notkun/nytjar   ═ skrautblˇmabe­, trjßa- og runnabe­. Ůarf sˇlrÝkan vaxtarsta­. LanglÝf lilja sem ■arf a­ planta dj˙pt Ý frjˇan jar­veg. Ůolir betur kalkrÝkan jar­veg en flestar liljur.
     
Reynsla   Talin har­ger­, lÝtt reynd hÚrlendis. Var sß­ Ý Lystigar­inum 1998 og flutt ˙t Ý be­ 2005 og var aftur sß­ Ý Lystigar­inum 2006.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla   AđRAR UPPLŢSINGAR: Blˇmviljug og blˇmin standa lengi. Myndar treglega frŠ. Ůessi lilja vex Ý klettaveggjum ■ar sem leggurinn li­ast upp vegginn. Ver­ur 1,5 m hß Ý nßtt˙runni en hŠstu og kr÷ftugustu pl÷nturnar Ý rŠktun ver­a 2,5 m hßar. Ůarf stu­ning me­ bambuspriki. Augustine Henry kom henni Ý rŠktun Ý Evrˇpu og ■a­ skřrir latneska nafni­ ß henni.
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is