═ morgunsßri­ - Ragna Sigur­ardˇttir
Í morgunsárið greiðir hún sér með trékambi. Hægt með föstum
strokum. Vöxturinn er svo mikill að hana kitlar í svörðinn. Hún
strýkur hendinni yfir gróðurinn. Finnur blóm springa út undir
fingurgómunum. Sóleyjar og baldursbrár. Hún leggur kambinn frá
sér. Fer út í garðinn og krýpur. Kippir upp kartöflugrösum. Rótar og
grefur með berum höndum. Djúpt ofan í moldinni finnur hún sætar og
safaríkar appelsínur.
Picea mariana
ĂttkvÝsl   Picea
     
Nafn   mariana
     
H÷fundur   (Mill.) BSP.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Svartgreni
     
Ătt   ŮallarŠtt (Pinaceae).
     
Samheiti   P. nigra Ait., P. brevifolia Peck
     
LÝfsform   SÝgrŠnt trÚ.
     
Kj÷rlendi   Sˇl, hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   Kk reklar gulir, kvk reklar rau­ir.
     
BlˇmgunartÝmi   MaÝ-j˙nÝ.
     
HŠ­   5-13 m
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Svartgreni
Vaxtarlag   TrÚ, 6-20 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum, st÷ku sinnum allt a­ 30 m hßtt. Krˇna mjˇ-keilulaga, oft ˇregluleg. ┴rssprotar rau­br˙nir, kirtilhŠr­ir me­ rau­leitum hßrum.
     
Lřsing   B÷rkur rau­br˙nn, hreistrugur. Greinar grannar, oft sl˙tandi, ungar greinar rau­br˙nar me­ ■Útt kirtilhßr. Brum gild, u.■.b. 5 mm l÷ng, ydd e­a snubbˇtt, ljˇsrau­, kvo­ulaus, ne­stu brumhlÝfar sřllaga, brumoddar framstŠ­ir. Barrnßlar mj÷g ■ÚttstŠ­ar, 7-12(-18) mm langar, daufgrŠnar til blßgrŠnar, stinnar og stÝfar, ferhyrndar, beinar e­a dßlÝti­ bognar. Nßlarnar ilma ef ■Šr eru n˙nar! ŮŠr skiptast ekki ne­an til ß greinunum, eru a­ ofan me­ 1-2 loftaugara­ir hvoru megin og a­ ne­an me­ 3-4, hvÝtleitar. Nßlanabbar flatir, ekki ˙tt˙tna­ir. K÷nglar egg- til snŠldulaga (gulrˇtarlaga), rau­br˙nir svo lengi sem ■eir eru loka­ir, seinna grßbr˙nir, 2-3 sm langir, allt a­ 1,5 sm brei­ir, hanga m÷rg ßr ß trÚnu. K÷ngulhreistur stinn, trÚkennd, kringlˇtt ofan, ja­ar fÝntenntur. Hreisturbl÷­kur miklu styttri. FrŠ s˙kkula­ibr˙n, vŠngur 10 mm langur.
     
Heimkynni   N N AmerÝka.
     
Jar­vegur   Rakur, frjˇr, dj˙pur, lÚtts˙r.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   2
     
Heimildir   1,7,9
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar Ý ■oku˙­un, vetrargrŠ­lingar.
     
Notkun/nytjar   ═ ■yrpingar, sem stakstŠ­ trÚ, ef til vill Ý skˇgrŠkt, Ý ra­ir, Ý limger­i.
     
Reynsla   TrÚ sem keypt var 1985 er til Ý Lystigar­inum. ŮrÝfst vel. Har­gert, afar nŠgjusamt, hŠgvaxta, skřla ungpl÷ntum. Fyrst grˇ­ursett 1952 ß Hallormsta­. Mj÷g fallegt eintak er til Ý Lystigar­inum (sbr. mynd) Ý J2 (trÚ­ kom frß V÷glum 1985 - G01), hefur ekkert kali­. NŠr um 250 ßra aldri.
     
Yrki og undirteg.   Fj÷lm÷rg yrki Ý rŠktun Ý USA sem vert vŠri a­ prˇfa hÚrlendis. Til dŠmis 'Aurea' nßlar me­ gullnu Ývafi. 'Beissneri', smßvaxin hŠgvaxta, a­ 5 m. 'Beissneri Compacta' a­ 2 m. 'Doumettii' smßvaxin e­a a­eins a­ 6m. 'Pendula', 'Nana', 'Fastigiata' og fleiri (= 1, z2).
     
┌tbrei­sla   Har­gert og fremur fallegt sem ungt trÚ, en g÷mul eru ekki eins miki­ til prř­i. Gerir litlar kr÷fur og myndar oft stˇra skˇga, ■rÝfst lÝka Ý sv÷lu votlendi.
     
Svartgreni
Svartgreni
Svartgreni
Svartgreni
Svartgreni
Svartgreni
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is