Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Pinus cembra
ĂttkvÝsl   Pinus
     
Nafn   cembra
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Lindifura
     
Ătt   ŮallarŠtt (Pinaceae)
     
Samheiti  
     
LÝfsform   SÝgrŠnt trÚ.
     
Kj÷rlendi   Sˇl.
     
Blˇmlitur  
     
BlˇmgunartÝmi  
     
HŠ­   5-15 m (-25 m)
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Lindifura
Vaxtarlag   TrÚ 10-20 m hßtt, stundum heldur hŠrra, til fjalla er ■a­ oft me­ myndrŠna brei­a oft brotna krˇnu, Ý rŠktun er ■a­ ■ˇ yfirleitt odd-egglaga e­a mjˇ-keilulaga me­ greinar alveg ni­ur a­ j÷r­. Getur sÝ­ar oft or­i­ ˇregluleg - s˙lulaga, margtoppa. B÷rkur grßgrŠnn Ý fyrstu og slÚttur; ß g÷mlum trjßm er hann grßbr˙nn og langsprunginn. Hli­argreinar stuttar, ■Útt greindar. ┴rsprotar me­ ry­gult filthßr ß fyrsta ßri, ß ÷­ru ßri svartgrß.
     
Lřsing   Brum egglaga, 6-10 mm l÷ng, ydd, kvo­ug. BrumhlÝfar ■Útt a­lŠgar, langar og langyddar, oddar dßlÝti­ uppstŠ­ir; nßlar beinar, allt a­ 5 Ý ■Úttum pensillaga knippum ß endum greinanna,, lifa Ý 3-5 ßr, fremur stinnar, beinar 5- 8(-12) sm langar, ■rÝstrendar, snubbˇttar-odddregnar, ja­ar fÝntenntur, d÷kkgrŠnar ne­an og ekki me­ loftaugu: hli­arnar sem sn˙a upp eru me­ blßhvÝtar loftaugarendur, kvo­agangur Ý bla­holdinu (parenchym), nßlaslÝ­ur skammŠ, detta af ß 1. ßri. K÷nglar myndast fyrst ß trÚnu ■egar ■a­ er or­i­ 60-80 ßra, endastŠ­ir ß stuttum legg, snubbˇtt-egglaga, (4-) 6-8 sm langir, (4)5 sm Ý ■vermßl, ungir fjˇlublßir/purpuralitir, full■roska br˙nir, opnast ekki en detta af me­ frŠinu Ý ß 3. ßri. Hreisturskildir ■ykkir, brei­-tÝgullaga, allt a­ 2 sm brei­ir me­ lÝtinn, hvÝtan ■rymil. FrŠ yfirleitt 2 rau­br˙n, 10-12 mm l÷ng, 6-7 mm brei­ og ekki me­ vŠng, Št.εgaddi. FrŠ 10-12 x 6-8mm, vŠngjalaus, Št, spÝra seint.
     
Heimkynni   Mi­ Evrˇpa, (Alpar, 1300-2000 m h.y.s., Karpatafj÷ll 1300-1600 m h.y.s.), SÝberÝa.
     
Jar­vegur   Me­al■urr-rakur.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   4
     
Heimildir   1, 7, 9
     
Fj÷lgun   Sßning.
     
Notkun   Ůyrpingar, skˇgrŠkt, afar falleg sem stakstŠtt gar­trÚ.
     
Nytjar   Reynsla: ═ Lystigar­inum eru tvŠr gamlar pl÷ntur til, ■rÝfast vel, ekkert kal. Har­ger­, hŠgvaxta, skřla ■arf ungpl÷ntum fyrstu ßrin. Lindifuru var fyrst planta­ ß Grund, Eyjafir­i 1900 og Ůingv÷llum 1901. Stˇr reitur Ý M÷rkinni, Hallormssta­ frß 1906.
     
Yrki og undirteg.   Fj÷lm÷rg yrki Ý rŠktun erlendis sem vert vŠri a­ prˇfa hÚrlendis. T.d. 'Aurea' og 'Aureovariegata' me­ gylltum nßlum, 'Compacta Glauca' ■Útt, keilulaga me­ mj÷g uppsveig­um greinum, 'Kairamo' mj÷g ■Útt, 'Monophylla' hŠgvaxta, ˇreglulegt Ý vexti og smßvaxi­, 'Nana' ■Útt, přramÝdalaga, smßvaxi­, 'Pendula' me­ ni­ursveig­ar e­a hangandi greinar, 'Pygmaea' dvergform a­eins um 40cm, 'Stricta' mjˇs˙lulaga me­ uppsveig­ar greinar og 'Variegata' nßlar me­ gulum strÝpum
     
┌tbrei­sla   Athugasemd: MikilvŠg gar­planta (Ý Ůřskalandi) ■a­ mß ekki ■rengja a­ henni! Helst nor­an Ý mˇti Ý mj÷g gˇ­u rřmi og Ý h÷r­u loftslagi me­ miklum loftraka og leirkenndum jar­vegi.
     
Lindifura
Lindifura
Lindifura
Lindifura
Lindifura
Lindifura
Lindifura
Lindifura
Lindifura
Lindifura
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: bjorgvin@akureyri.is