Jón Thoroddsen - Barmahlíð
Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!
Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.
Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?
Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali! |
|
| Ættkvísl |
|
Pinus |
| |
|
|
| Nafn |
|
cembra |
| |
|
|
| Höfundur |
|
L. |
| |
|
|
| Ssp./var |
|
|
| |
|
|
| Höfundur undirteg. |
|
|
| |
|
|
| Yrki form |
|
|
| |
|
|
| Höf. |
|
|
| |
|
|
| Íslenskt nafn |
|
Lindifura |
| |
|
|
| Ætt |
|
Þallarætt (Pinaceae) |
| |
|
|
| Samheiti |
|
|
| |
|
|
| Lífsform |
|
Sígrænt tré. |
| |
|
|
| Kjörlendi |
|
Sól. |
| |
|
|
| Blómlitur |
|
|
| |
|
|
| Blómgunartími |
|
|
| |
|
|
| Hæð |
|
5-15 m (-25 m) |
| |
|
|
| Vaxtarhraði |
|
|
| |
|
|
|
|
|
| Vaxtarlag |
|
Tré 10-20 m hátt, stundum heldur hærra, til fjalla er það oft með myndræna breiða oft brotna krónu, í ræktun er það þó yfirleitt odd-egglaga eða mjó-keilulaga með greinar alveg niður að jörð. Getur síðar oft orðið óregluleg - súlulaga, margtoppa. Börkur grágrænn í fyrstu og sléttur; á gömlum trjám er hann grábrúnn og langsprunginn. Hliðargreinar stuttar, þétt greindar. Ársprotar með ryðgult filthár á fyrsta ári, á öðru ári svartgrá. |
| |
|
|
| Lýsing |
|
Brum egglaga, 6-10 mm löng, ydd, kvoðug. Brumhlífar þétt aðlægar, langar og langyddar, oddar dálítið uppstæðir; nálar beinar, allt að 5 í þéttum pensillaga knippum á endum greinanna,, lifa í 3-5 ár, fremur stinnar, beinar 5- 8(-12) sm langar, þrístrendar, snubbóttar-odddregnar, jaðar fíntenntur, dökkgrænar neðan og ekki með loftaugu: hliðarnar sem snúa upp eru með bláhvítar loftaugarendur, kvoðagangur í blaðholdinu (parenchym), nálaslíður skammæ, detta af á 1. ári. Könglar myndast fyrst á trénu þegar það er orðið 60-80 ára, endastæðir á stuttum legg, snubbótt-egglaga, (4-) 6-8 sm langir, (4)5 sm í þvermál, ungir fjólubláir/purpuralitir, fullþroska brúnir, opnast ekki en detta af með fræinu í á 3. ári. Hreisturskildir þykkir, breið-tígullaga, allt að 2 sm breiðir með lítinn, hvítan þrymil. Fræ yfirleitt 2 rauðbrún, 10-12 mm löng, 6-7 mm breið og ekki með væng, æt.εgaddi. Fræ 10-12 x 6-8mm, vængjalaus, æt, spíra seint. |
| |
|
|
| Heimkynni |
|
Mið Evrópa, (Alpar, 1300-2000 m h.y.s., Karpatafjöll 1300-1600 m h.y.s.), Síbería. |
| |
|
|
| Jarðvegur |
|
Meðalþurr-rakur. |
| |
|
|
| Sjúkdómar |
|
|
| |
|
|
| Harka |
|
4 |
| |
|
|
| Heimildir |
|
1, 7, 9 |
| |
|
|
| Fjölgun |
|
Sáning. |
| |
|
|
| Notkun |
|
Þyrpingar, skógrækt, afar falleg sem stakstætt garðtré. |
| |
|
|
| Nytjar |
|
Reynsla: Í Lystigarðinum eru tvær gamlar plöntur til, þrífast vel, ekkert kal.
Harðgerð, hægvaxta, skýla þarf ungplöntum fyrstu árin. Lindifuru var fyrst plantað á Grund, Eyjafirði 1900 og Þingvöllum 1901. Stór reitur í Mörkinni, Hallormsstað frá 1906. |
| |
|
|
| Yrki og undirteg. |
|
Fjölmörg yrki í ræktun erlendis sem vert væri að prófa hérlendis. T.d. 'Aurea' og 'Aureovariegata' með gylltum nálum, 'Compacta Glauca' þétt, keilulaga með mjög uppsveigðum greinum, 'Kairamo' mjög þétt, 'Monophylla' hægvaxta, óreglulegt í vexti og smávaxið, 'Nana' þétt, pýramídalaga, smávaxið, 'Pendula' með niðursveigðar eða hangandi greinar, 'Pygmaea' dvergform aðeins um 40cm, 'Stricta' mjósúlulaga með uppsveigðar greinar og 'Variegata' nálar með gulum strípum |
| |
|
|
| Útbreiðsla |
|
Athugasemd: Mikilvæg garðplanta (í Þýskalandi) það má ekki þrengja að henni! Helst norðan í móti í mjög góðu rými og í hörðu loftslagi með miklum loftraka og leirkenndum jarðvegi. |
| |
|
|
|
|