Snorri Hjartarson - Lyng

Gott er að leggjast í lyngið,
sjá lauf glóa, finna kvik
fjaðurmjúk atlot þess, fagna
í fegurð jarðar meðan rauð
og lág sólin lækkar
og lyngbreiðan er ilmgrænt haf
sem ber þig að hljóðri húmströnd
og hylur þig gleymsku.

Aronia melanocarpa
ĂttkvÝsl   Aronia
     
Nafn   melanocarpa
     
H÷fundur   (Michx.) Elliott.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Logalauf (Svartapall)
     
Ătt   RˇsaŠtt (Rosaceae)
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Runni
     
Kj÷rlendi   Sˇl, hßlfskuggi
     
Blˇmlitur   HvÝtur
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ-j˙lÝ
     
HŠ­   1m (-2m)
     
Vaxtarhra­i   Me­al
     
 
Logalauf (Svartapall)
Vaxtarlag   UpprÚtt vaxtarlag, ˙tafliggjandi greinar slß oft rˇtum.
     
Lřsing   TvÝkynja runni sem getur or­i­ allt a­ 3 m ß hŠ­ Ý heimkynnum sÝnum. Ungar greinar ver­a hßrlausar. Lauf allt a­ 6 sm l÷ng, oddbaugˇtt til ÷fugegglaga e­a afl÷ng-÷fuglensulaga, oftast sn÷gglega odddregin, glansandi, dj˙pgrŠn ofan, br˙nrau­ a­ haustinu, hßrlaus ne­an. Blˇmin hvÝt, 1,5 sm brei­, Ý hßrlausum hßlfsveip. Aldin hn÷ttˇtt, allt a­ 8,5 mm brei­, glansandi, sv÷rt e­a svartpurpura, ■roskast a­ haustinu, detta snemma af runnanum.
     
Heimkynni   A N AmerÝka.
     
Jar­vegur   Helst rakur, mˇmoldarblanda­ur jar­vegur, ■rÝfst Ý alls konar jar­vegi, en ekki Ý grunnum kalkjar­vegi. Ůolir betur ■urran jar­veg en flestar a­rar tegundir af ■essari ŠttkvÝsl.
     
Sj˙kdˇmar   ĂttkvÝslin hefur mˇtst÷­u gegn hunangssvepp.
     
Harka   Z3
     
Heimildir   1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar Ý j˙lÝ, sveiggrŠ­sla.
     
Notkun/nytjar   Skrautrunnabe­, berjarunni.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum eru tvŠr pl÷ntur undir ■essu nafni sem sß­ var til 1982 og grˇ­ursettar Ý be­ 1988, kala lÝti­ sÝ­ari ßrin. Ein planta sem kom Ý gar­inn 1988 og var grˇ­ursett Ý be­ ■a­ sama ßr. TvŠr pl÷ntur sem sß­ var til 1988 og grˇ­ursettar Ý be­ 1994, hafa kali­ nokku­ gegnum ßrin. Tegundin er rŠktu­ vÝ­a um l÷nd sem skrautrunni og einnig vegna berjanna Ý Noregi og SovÚtrÝkjunum. Bestu tegundir til berjarŠktunar eru talin Aronia melanocarpa v. elata og Aronia melanocarpa v. grandifolia. Ůessar tegundir vaxa villtar Ý s˙rum jar­vegi Ý austur hluta Nor­ur AmerÝku. ═ Finnlandi er sortin 'Viking' valin til berjaframlei­slu. Fj÷lgun fer fram me­ sumargrŠ­lingum undir gˇ­u eftirliti ■annig a­ ÷ll afkvŠmin fß eiginleikana.
     
Yrki og undirteg.   Auk a­altegundar er yrki­ 'Telemark' Ý rŠktun Ý gar­inum. Til er a­ minnsta kosti eitt yrki 'Nero' sem hefur veri­ kynbŠtt me­ tilliti til aldina, ■au eru tvisvar sinnum stŠrri en venjuleg aldin og C-vÝtamÝninnihaldi­ er 15-30 mg (ß 100g?). Berin eru Ý kl÷sum oft um 15 talsins, sem eru brag­betri og uppskeran er tv÷f÷ld ß vi­ villtu tegundina. Ínnur yrki hafa veri­ ■rˇu­ vegna skrautgildis ■eirra svo sem 'Viking' me­ ˇvenju stˇr ber og 'Aron' me­ m÷rg stˇr ber. Undirtegundin A. melanocarpa var. elata Rehd. og A. melanocarpa var. grandiflora (Lindl.) Schneid eru kr÷ftugri en a­altegundin me­ stŠrri blˇm og aldin.
     
┌tbrei­sla  
     
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Logalauf (Svartapall)
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is