Jˇn Helgason - ┌r ljˇ­inu ┴fangar
Séð hef ég skrautleg suðræn blóm
sólvermd í hlýjum garði;
áburð og ljós og aðra virkt
enginn til þeirra sparði;
mér var þó löngum meir í hug
melgrasskúfurinn harði,
runninn upp þar sem Kaldakvísl
kemur úr Vonarskarði.
Rosa gallica 'Officinalis'
ĂttkvÝsl   Rosa
     
Nafn   gallica
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form   'Officinalis'
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Skßldarˇs
     
Ătt   RˇsaŠtt (Rosaceae).
     
Samheiti   Fr÷nsk rˇs, Eddikerose, Apothekerrose, R. gallica v. officinalis Thory.
     
LÝfsform   Lauffellandi runni.
     
Kj÷rlendi   Sˇl.
     
Blˇmlitur   Fagurrau­ur-skŠrbleikur.
     
BlˇmgunartÝmi   ┴g˙st-september.
     
HŠ­   70 sm
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Skßldarˇs
Vaxtarlag   Ë■ekktur uppruni. Rosa ĹOfficinalisĺ er ein af yrkjunum sem hefur veri­ Ý rŠktun a­ minnsta kosti sÝ­an um 1310 (en var a­ ÷llum lÝkindum rŠktu­ af persum og fleiri ■jˇ­um ■egar eitt ■˙sund ßrum fyrir Krists bur­!). Ůessi franska rˇs er ein af bestu blˇmarunnunum, runninn sjaldan hŠrri en 70 sm, me­ bogna ■yrna, ■yrnar fßir. Laufi­ glansar ekki. V÷xturinn er Ý me­allagi kr÷ftugur og pl÷nturnar brei­ast ˙t til allra hli­a.
     
Lřsing   Blˇmin eru hßlffyllt, fagurrau­-skŠrbleik, me­ daufpurpura slikju. ═ mi­junni er ■Útt knippi af gullgulum frŠflum. Nřpur margar, fremur stˇrar hn÷ttˇttir, slÚttir, og skrautlegar, appelsÝnugulir til rau­ir, en ver­a svartir a­ vetrum. (Gˇ­ar Ý matrei­slu). Blˇmsprotarnir eru upprÚttir og bera blˇmin ofan vi­ lauf■ykkni­.
     
Heimkynni   Yrki.
     
Jar­vegur   LÚttur, me­alfrjˇr, vel framrŠstur.
     
Sj˙kdˇmar   Mj÷lsveppur.
     
Harka   Z5
     
Heimildir   Nicolaisen, A. 1975: Rosernas Bog - K°benhavn http://www.welt-der-rosen,de/duftrosen/_duftrosen.htm, davesgarden.com/guides/pf/go/116/#b
     
Fj÷lgun   Sumar-, sÝ­sumar- e­a vetrargrŠ­lingar, ßgrŠ­sla, brumßgrŠ­sla.
     
Notkun/nytjar   Rˇsin myndar m÷rg rˇtarskot ■egar h˙n vex ß eigin rˇt. H˙n gerir litlar kr÷fur, er skugga■olin en getur sřkst af mj÷lsvepp eftir a­ blˇmgun er loki­. Rosa gallica ĹOfficinalisĺ gengur lÝka undir nafninu apˇtekararˇs og edikrˇs ■ar sem blˇm hennar voru fyrrum notu­ til a­ b˙a til rˇsaedik til lŠkninga. Ůurrku­ blˇm eru notu­ Ý ilmjurtabl÷ndu vegna ■ess a­ ■au ilma lengi. ┴­ur fyrr ger­u apˇtekarar ilmandi duft sem og heilsulyf ˙r ni­urrifnu laufi. RedoutÚ lřsti henni ß sinni tÝ­ sem ĹLe Rosier de Provins ordinaierĺ, ■a­ er a­ segja venjulega rˇsin frß ■orpinu Provins. Ůetta er sama rˇsin sem var sett Ý skj÷ld LancasterŠttarinnar. ═ Englandi gengur h˙n undir nafninu Red Rose of Lancaster. St÷kkbreytt frŠplanta (sport) af ■essari rˇs er ĹVersicolorĺ sem ekki mß rugla saman vi­ Rosa damacena ĹVersicolorĺ.
     
Reynsla  
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Skßldarˇs
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is