Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Lilium martagon
ĂttkvÝsl   Lilium
     
Nafn   martagon
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   T˙rbanlilja
     
Ătt   LiljuŠtt (Liliaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Fj÷lŠringur og laukplanta.
     
Kj÷rlendi   SˇlrÝkur vaxtarsta­ur (e­a Ý hßlfskugga).
     
Blˇmlitur   F÷lvÝnrau­ur til mj˙kpurpura me­ rau­br˙nar doppur.
     
BlˇmgunartÝmi   J˙lÝ-ßg˙st.
     
HŠ­   50-100 sm
     
Vaxtarhra­i  
     
 
T˙rbanlilja
Vaxtarlag   UpprÚttir, laufˇttir, stinnir st÷nglar.
     
Lřsing   St÷nglar eru me­ st÷ngulrŠtur, purpuralitir, yfirleitt 50-100 sm hßir, en geta or­i­ 200 sm, purpuragrŠnir. Laukar gulir, litlir, dßlÝti­ yddir, sammi­ja, egglaga, 7,5 sm langir. Hreistur gul, afl÷ng e­a lensulaga, ydd. Lauf sjaldan hŠr­, allt a­ 16Î6,5 sm, oftast lenslaga e­a ÷fuglensulaga, 7-9 tauga, flest Ý hvirfingum, 8-14 lauf Ý hverri. Blˇmskipunin er klasi me­ 5-30 blˇmum, geta or­i­ allt a­ 50 Ý klasanum, dr˙pandi, t˙rbanlaga, 5 sm brei­, blˇmleggir stuttir. BlˇmhlÝfarbl÷­ 3-4,5Î0,6-1 sm, mj÷g aftursveig­, f÷lvÝnrau­ til mj˙kpurpura me­ rau­br˙nar doppur (sjaldan hvÝt), lyktin ˇ■Šgileg. Frjˇ gult, frŠni purpura. Aldin 3,5Î2, sm. M÷rg yrki eru til af ■essari lilju Ý Evrˇpu
     
Heimkynni   NV Evrˇpa, NV AsÝa.
     
Jar­vegur   Frjˇr, framrŠstur.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   4
     
Heimildir   = 1, Jelitto, L and Wilhelm Schacht 1990 Hardy Herbaceous Perennials. I &II. ľ third ed. London.
     
Fj÷lgun   Me­ frŠi, hli­arlaukum og laukhreistrum.
     
Notkun/nytjar   ═ trjß- og runnabe­, Ý skrautblˇmabe­.
     
Reynsla   Ůa­ eru til a.m.k. sex gamlar pl÷ntur til hÚr og hvar Ý Lystigar­inum, blˇmstra ßrlega (nema Ý skugga) og ■rÝfast mj÷g vel.
     
Yrki og undirteg.   Lilium martagon L. v. albiflorum Vukotinovic (samheiti: Lilium martagon L. ĹAlbiflorumĺ). Blˇmin hvÝt me­ fagurrau­ar doppur. SjaldgŠf. J˙gˇslavÝa. Lilium martagon L. v. hirsutum Weston. St÷nglar hŠr­ir, purpuralitir. Lauf d˙nhŠr­ ß ne­ra bor­i. Blˇm purpurableik, doppˇtt. Lilium martagon L. v. pilosiusculum Freyn. St÷nglar purpuralitir, hŠr­ir. Lauf mjˇ randhŠr­. Blˇm dj˙prau­, lÝti­ doppˇtt. Lilium martagon L. v. sanguineo-purpureum G. Beck. Blˇm d÷kkrau­br˙n doppˇtt. Balkanskagi. 'Blush' bleikir kn˙ppar og rau­ blˇm, 'Gleam' ljˇsbleik kn˙bbar og rau­ blˇm og fleiri mŠtti nefna.
     
┌tbrei­sla   AđRAR UPPLŢSINGAR: Vex oftast Ý laufskˇgum Ý kalkenndum jar­vegi.
     
T˙rbanlilja
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is